NASIL ÇALIŞIR?

LCD Ekranlar

2008-11-01T23:18:00.003+02:00

LCD yani sıvı kristal ekran (Liquid Crystal Display), elektrikle kutuplanan (sıvının ışığı tek fazlı geçirmesi ve önüne eklenen bir kutuplanma filtresi ile gözle görülebilmesi ilkesine dayanan bir görüntü teknolojisidir. Sıvı kristal ekranlar, düşük enerji tüketimleri ile eskiden kullanılan vakumlu fluoresan ekranların yerini almıştır.

Başlangıçta tek renkli ve çok düşük çözünürlüklü olan sıvı kristal ekranlar; hesap makineleri, saatler, cep telefonları vb. basit görüntüleme işlerinde kullanılmıştır. Nokta matrisli (dot matrix) yüksek çözünürlüklü ve renkli sürümlerinin ortaya çıkması bu ürünlerin kullanımını yaygınlaştırmıştır.

Az yer kaplamaları, düşük enerji tüketimleri ve katot ışınlı tüplere göre yok denecek kadar az radyasyon yayımları nedeni ile bilgisayar ekranları ve TV cihazlarında yoğun olarak kullanılmaktadır. Eskiden tazeleme hızları yavaş olan bu ekranlar hızlı görüntü değişiminde gölgelenme ghosting)sorunu yaşamaktaydı. Teknolojinin ilerlemesi ile 2 milisaniye civarına kadar inen piksel hızı, bu sorunu da ortadan kaldırmıştır.

Plazma TV

2008-11-01T23:10:00.004+02:00

Plazma televizyonlar şu şekilde çalışırlar. Plazma paneller, iki paralel cam tabakanın arasında yer alan ve ızgara şeklinde yerleşik, içi plazma adı verilen neon ve xenon gazları ile dolu binlerce odacıktan oluşur. Elektrik akımı bu odacıklarda bulunan plazmaya ulaştığında, oluşan çok küçük bir ultraviyole ışınımı fosforlu bir tabakaya çarparak kırmızı, mavi veya yeşil (RGB) renklerden birine sahip bir piksel oluşturur. Ekran yüzeyinde oluşan bunun gibi yüzbinlerce piksel bir araya gelerek ekranda gördüğümüz görüntüyü oluşturur.

Ağaç

2007-10-02T09:53:00.000+03:00

Bütün ağaçlar tohumdan çoğalır. Kök salmış bir meşe palamudu, yeni bir meşe ağacının büyümesini sağlayacak olan meşe tohumudur.

Toprak içindeki tohum nemi soğurur ve yavaş yavaş şişmeye başlar. Eğer tohum uygun bir sıcaklık
ve yeterli ölçüde oksijen elde edebilecek durumdaysa büyümeye başlar. Şişmiş haldeki tohum bir süre sonra yarılır ve bir uç verir. Bu uç, kök biçiminde toprağın içine doğru yayılarak gittikçe büyür. Kökün büyümesi, yerçekimi nedeniyle toprağın derinliklerine doğru olur. Büyümekte olan kökler, bir süre sonra tohumdan filizlenmiş olan körpe fidanın toprağa sıkıca bağlanmasını sağlar. Tohumdan, kökler dışında bir başka sürgün daha çıkar ve büyüyerek ağaç gövdesi biçimine dönüşür. Bu sürgün, köklerden farklı olarak yukarı doğru büyür. Gittikçe büyüyerek zamanla yaprak açar. Yapraklar, ağaçlara fotosentez yolu ile besin sağlar.

Yumurta

2007-10-02T09:46:00.000+03:00

Yumurta, yumurtlayan hayvanların dışarıya verdikleri üreme gözesidir. Uygun koşullar altında tutulan yumurta gelişerek yavruyu meydana getirir.

Yumurta annenin yumurtalıklarında oluşurken içine besin depolanır. Embriyo bu besini kullanır. Yumurtada besin oranı ne kadar yüksek olursa embriyonun büyüme hızı da o kadar fazla olur. Bu-na bağlı olarak kuş ve timsah yavruları yumurtadan çıktıkları zaman oldukça gelişmiştirler. Anne ve babalarına benzerler ve bir süre sonra kendi gereksinmelerini karşılayacak duruma gelirler. Buna karşılık, kurbağa ve kelebek gibi hayvanların yumurtalarında fazla besin bulunmadığı için embriyo yumurtada diğerinden daha az bir süre kalır ve yumurtadan çıktığı zaman larva biçimindedir ve anne-babaya benzemez. Larva daha sonra erginliğe erişir.

Yerçekimi

2007-10-02T09:44:00.000+03:00

Dünyanın, yakınında bulunan bütün cisimleri kendi merkezine doğru çeken kuvvetine yerçekimi denir.

Atmosferi, okyanusları ve yeryüzündeki öbür cisimleri tutan kuvvet bu yerçekimidir.
Çekme kuvveti sadece dünyaya özgü değildir. Bir kütleye sahip olan her cisim (dağ, kaya, toplu iğne hatta bir atom) öbür maddeler üzerine çekim kuvveti uygular. Güneş dünyayı ve öbür gezegenleri yörüngelerinde tutmayı kendi çekim kuvveti ile başarmaktadır. Bir cismin çekim kuvveti, o cismin kütlesiyle artar. Güneşinde içinde bulunduğu, milyonlarca yıldız, gaz ve tozdan oluşan ve galaksi denilen sistem de bu kütlelerin karşılıklı çekim kuvvetiyle ayakta durmaktadır.

Yay

2007-10-02T09:37:00.000+03:00

Bir kuvvetin etkisiyle biçim değişikliğine uğrayan ve kuvvet kalktığında tekrar eski durumuna dönebilen madenden yapılmış bir makine parçasıdır.

Her bir ayrı bir iş için yapılmış farklı yay türleri vardır.
Düz yaylar Çelik lamaların kat kat istiflenmeleriyle yapılır. Yay iki ucundan ya da ortasından tutturulur. Düz yaylar taşıtların süspansiyon düzeneğinde kullanılır. Engebeli bir yolda oluşan sarsıntıları yumuşatır ve aracın yola daha iyi tutunmasını sağlarlar.

Disk yayları Çok sayıda madensel diskin özel bir biçimde dizilmesiyle yapılır. Sıkıştırmalı yayların en iyisi olan disk yayları bağlanacak parçaları bir arada tutmakta kullanılır.

Zemberek yayı Saatlerin içinde bulunur. Kurulan yayın enerjisi akrep ve yelkovanı çalıştıran hare-ket enerjisine dönüşür.
Burulma yayları Bir ucu tutturulmuş, öbür ucu dönebilen madensel çubuklardır. Serbest uç döndürülürse çubuk burulur ve bir yay gibi esnek enerji depo eder. Büyük burulma yayları araçların süspansiyon düzeneklerinde kullanılır.

Sarmal yaylar Aynı görevde kullanılmakta olup, düz yaylara göre daha hafif olurlar. Bisiklet selesi altında sarmal yay bulunur.

Yağmur

2007-10-01T17:29:00.000+03:00

Havadaki buharının su damlaları biçiminde yere düşmesi olayıdır.

Yeryüzünde sürekli bir su buharlaşması vardır. Buharlaşmanın en yoğun olduğu bölge, sıcaklığın en yüksek olduğu ekvator bölgesidir. Su buharı sudan daha hafif olduğu için atmosfer içinde yükselir. Atmosfer içinde yükseldikten sonra rüzgarlar tarafından çeşitli yerlere taşınır.

Yükseklik arttıkça, hava sıcaklığı azalır. Yükselen havanın sıcaklığı belli bir dereceye düştüğü zaman içerdiği su buharı yoğunlaşmaya başlar. Havada küçük su damlacıkları oluşur. Bu damlacıklar küçük buz parçacıklarına dönüşebilirler. Böylece bulut meydana gelir. Bir bulut içindeki yoğun-laşma devam ederse küçük damlacıklar daha büyük damlacıklara dönüşürler. Bu damlalar yeterin-ce büyük oldukları zaman, buluttan düşerler. Damlalar, bulutun altında daha ılık bir hava katmanı içine düştükçe yeniden buharlaşmaya başlar. Bazen, yere düşmeden bütünüyle buharlaşırlar. Fakat çoğunlukla yağmur biçiminde yeryüzüne ulaşırlar. Bulutta bulunan buz parçacıkları da yağabilir. Bulutun altındaki hava sıcak ise, buz parçaları su damlacıklarına dönüşür.

Vida

2007-10-01T17:26:00.000+03:00

Döndürülerek bir yere sokulan burmalı çivilere denir.

Vidalardaki sarmal biçimli çıkıntılara diş adı verilir. İki diş arasındaki uzaklığa ise vida adımı denir. Vidanın bir ağaç parçasına döndürülerek sokulması sırasında, tam bir dönme yapmasıyla vidanın ağaç içinde alacağı yol vida adımına eşittir
Vidalar parçaları birbirine bağlamaktan başka bir makine olarak da iş görmektedir.
Ör:Bir torna makinesinde bulunan dev vidanın (ana mil) dişleri döndükçe puntanın gövdesi de düzenli bir şekilde ilerlemiş olur.

Vakum

2007-10-01T17:20:00.000+03:00

İçinde pek az madde bulunan ya da hiç bulunmayan ortama vakum adı verilir.

Başka bir anlatışla vakum, uzayın madde ile dolu olmayan bir bölümü, yani boşluktur. Atmosferin dışındaki boşluk tam bir vakum olarak örnek gösterilebilir. Eğer bir ortamda bulunan madde, oradan bütünüyle uzaklaştırılacak olursa bu ortam tam bir vakum oluşturmuş olur. Üzerinde yaşadığımız dünya üzerinde tam bir vakum gerçekleştirilemediği için kısmi bir vakum söz konusu olmaktadır.

Kısmi vakumdan bilim ve teknolojide yararlanılmaktadır. Buna örnek olarak elektrik süpürgesini gösterebiliriz. Elektrik süpürgesinde kısmi vakum oluşturan bir pervane bulunmaktadır. Kısmi vakum elektrik süpürgesinin içindeki havanın dışarı sürüklenmesi sonucunda elde edilir. Böylece toz ve kirler hava ile birlikte elektrik süpürgesinin içine çekilmiş olur.

Uydu

2007-10-01T17:08:00.000+03:00

Bir gezegenin çekiminde bulunarak onun çevresinde dolanan daha küçük gezegenlere uydu denir.

Uydu çevresinde döndüğü gezegen tarafından yörüngesinde tutulur. Gezegen uyduyu yerçekimi gücüyle kendisine çeker. Bir uydu kendi kendine dönmesini sürdürür. Gezegenler ve uydular yörüngelerinde milyonlarca yıl süreyle dönerler. Bunun nedeni, bunların hemen hemen boş olan uzayda hararet etmeleridir. Burada sürtünme ya da başka yavaşlatıcı etkiler çok azdır.

Bundan başka, herhangi bir gezegenin çevresindeki bir yörüngeye yeryüzünden fırlatılarak yerleştirilmiş uydulara da yapma uydu denir. Bu uyduların yörüngeye gönderilmesi ya da fırlatılması roket adı verilen güçlü motorlarla sağlanır. Belli bir yörüngesi bulunan bir uydu yeni bir yörüngeye oturtulabilir. Bu yörünge değişikliği uyduya bağlanan küçük roketler aracılığı ile yapılır. Fırlatma roketinde 3 bölüm vardır. En üstte bulunan uyduyu koruyucu bir örtü ile kaplar. Her bölümde mo-torlardan başka yakıt tankları da vardır. Birinci bölümdeki yakıt bitince bu bölüm düşer ve bir sonraki ateşlenir. Böylece roket yukarıya çıktıkça hafifler. Dolayısıyla roketin her bölümü uyduyu daha yükseğe ve daha büyük bir hıza ulaştırır. Son bölüm yörünge hızına ulaştığı zaman uydu serbest kalır. Yörünge hızı uydunun önceden saptanmış olan yörüngesinde hareket edeceği hızdır.

Bir çok uydu hiçbir zarar görmeden tekrar dünyaya döndürülür. Uydunun tekrar atmosfere girmesini sağlamak için üzerindeki küçük roketler (retro roket) ateşlenir. Bunlar roketi geriye doğru iterek yavaşlatırlar. Uydu dünyaya doğru inmeye başlar ve atmosfere girer. Dünyanın çekim gücü nedeniyle hız kazanır. Uydunun üzerinde hava sürtünmesinden doğan ısıdan korunmak için kalın ısı siperi vardır. En sonunda büyük paraşüt açılır ve uyduyu dünyanın yüzeyine yavaşça indirir.

Transistor

2007-10-01T10:29:00.000+03:00

Elektronik tüplerin elektrik titreşimlerine genişletmekte kullanılan bir alettir.

Transistorlar germanyum, silikon ve selenyum gibi katı maddelerden yapılır ve yarı iletken kristaller kullanılır. Korunmaları için küçük metal kutular içine konulurlar ve tellerle birlikte radyo ve ya televizyon alıcılarına bağlanırlar. Transistorlarda elektrik akımını kuvvetlendiren düzenler (amplifikatör) vardır.

Transistorlü bir radyonun çalışması için küçük piller yeterli olmaktadır.

Telgraf

2007-10-01T10:23:00.000+03:00

Bir haberleşme sistemidir.

Telgraf haberleri bir telden geçen elektrik akımının aracılığı ile ulaştırır. Telgraf telinin bir ucunda darbeler şeklinde çalışan bir anahtar vardır. Anahtar aşağıya indirildikçe elektrik sağlayan güçle el temasa geçer ve elektrik akımı tele geçer. Telin bir ucunda bir elektromıknatıs vardır. Elektromıknatıs metal bir çubuğa sarılmış bir bobindir. Telden elektrik geçince metal, bir mıknatıs durumuna geçer. Akım geçmediği zaman mıknatıs özelliği yoktur. Devre kapandıkça akım geçer, elektromıknatıs çalışır ve bir demir çubuğu kendine çeker. Bu demir, elektromıknatısa çarparak tak şeklinde bir ses çıkarır.

Şimşek

2007-10-01T10:12:00.000+03:00

Buluttan buluta ve ya buluttan yere elektrik boşanırken meydana gelen kırık çizgi biçimindeki çalıma şimşek adı verilir.

Bulutun altı ve üstü karşıt elektrik yükleri oluşturur. Buluta önce akımlar meydana gelir. Buluttaki negatif yük, toprakta pozitif yük oluşmasına sebep olur. Buluttan gelen, negatif ön akım topraktan gelen pozitif ön akım ile birleşir. Ön akımlar havayı iyonlarına ayrıştırır. İyonlaşan hava elektriği daha çabuk iletir. Büyük bir akım (dönüş akımı) topraktan buluta doğru gider. Çarpışmamış negatif bulut içinde birbirine değerse yere doğru ani bir akım meydana gelir. Bunu bir dönüş akımı izler.

Sürgülü Hesap Cetveli

2007-10-01T10:09:00.000+03:00

Bir hesap makinesi gibi kesin hesap yapmamakla beraber, çok hızlı bir şekilde hesap yapılmasını sağlar. Boyları 30 cm. ve ya daha uzun olabilirler. Cepte taşınabilecek kadar küçük olanları da vardır. Bu hesap cetvelleri silindir şeklinde de olabilir. Bir silindir diğerinin içinde döner. Disk şeklinde de olabilir.

Hesap yapılırken, ortadaki hareketli kısım (dil) ileri ve geri kaydırılır. Cetvelin üstünde bir çok sıralar şeklinde dizilmiş sayılar vardır. İki sayının arası, ondalık şeklinde bölünmüştür. Cetvelin üstünde plastik ve ya camdan hareketli bir sürgü bulunur. Sürgü üstünde düşey bir çizgi çizilmiştir. Buna gösterge çizgisi denir.

Sürgülü hesap cetvelinde yapılabilecek en basit hesap bir sayının kendisiyle çarpımıdır. Bunu bulmak için; ikisi de cetvelin hareketsiz kısımlarında olan A ve D sayı sırasını kullanırız. Dolayısıyla dili hareket ettirmek gerekmez. 2,5 ile 2,5 çarpmak için, gösterge çizgisini D sırasındaki 2,5 sayısı üzerine getiririz. Göstergenin bu durumunda, A dizisinde gösterdiği sayı, 6,2 ile 6,3 sayısı arasın-dadır. Gerçek değerin kaç olduğunu tahmin ederiz. Bunu doğru olarak tahmin edebilmek için sürgülü hesap cetveliyle çok hesap yapıp, alışkanlık kazanmak gerekir. Bu hesaptaki gerçek değer 6,25 ‘tir.

Stereoskop

2007-10-01T10:06:00.000+03:00

İçine konulup bakılan fotoğrafları 3 boyutlu gibi gösteren optik aletlere denir.

Stereoskopa bakıldığı zaman iki ayrı resim izlenir. Her bir göz ayrı bir görüntü görür. Beyin bu iki boyutlu görüntüleri bir arada değerlendirerek 3 boyutlu bir resim görülmesini sağlar. Başka bir yöntem ise, resimlerden birini kırmızı bir süzgeç, diğerini yeşil bir süzgeçle göstermektir. Kırmızı süzgecin bulunduğu göz yeşili, diğeri yeşil süzgeci kırmızı görür. Beyin ise bu görüntüyü 3 boyutlu ve siyah beyaz olarak algılar.

Solunum

2007-10-01T09:58:00.000+03:00

Soluk alıp verme eylemine solunum denir.

Soluk aldığımız zaman akciğerlerimize hava girer. Bu havanın bir kısmı kana geçer ve kan aracılığı ile vücudun her yerine taşınır. Karbondioksit gazı ise, kandan akciğerlere geçer ve soluk verdiğimiz zaman akciğerlerden çıkan havayla dışarı atılır.

Soluk alıp vermeye ve akciğerlerdeki gaz değiş tokuşuna dış solunum, besin maddelerindeki enerjiyi açığa çıkaran bir takım tepkimelere de iç solunum denir.

Sinir Sistemi

2007-10-01T09:56:00.000+03:00

Sinir sistemi beyin ve omurilikten oluşur ve vücudun eylemlerini yönetir.

Beyin merkezi sinir sistemini oluşturur. Beyin ve omurilikten çıkıp vücudun çeşitli kısımlarına giden sinirler kafatasındaki ve omurgadaki deliklerden geçerler. Buna da çevresel sinir sitemi denir Merkezi sinir sitemi ile çevresel sinir sitemi vücut dokularını birbirlerine birleştirir. Emirler her iki yöne doğru iletilir. Derinin her tarafında dokunma cisimciği denilen duyu organları vardır. Bu dokunma cisimcikleri herhangi bir yere değdiği zaman en küçük basınç değişikliğini bile saptarlar. Bu cisimcikler tarafından algılan bilgiler, sinirler ve omurilik yoluyla beyne iletilir. Bunlar beyinde yorumlanır. Böylece duyum algılanmış olur.

Sinema

2007-10-01T09:51:00.000+03:00

Bir filmin beyazperdede oynatılmaya hazır olması için aylarca hatta yıllarca çalışmak gerekir.

Önce senaryo yazılır, yönetmen ve oyuncular saptanır. Sonra sıra çekime gelir. Filmin çekiminden yönetmen sorumludur. Yönetmenin idaresinde kameraları ve ses cihazlarını çalıştıran kalabalık bir teknisyen grubu çalışır. Kameranın önündeki bir mercekten filme çekilen cisimden gelen ışık geçer Kamerada ışığa duyarlı duyarkat (üzerine ışık düşünce kimyasal bir değişiklik geçirir ve resmi çekilen cimin görünmeyen bir görüntüsünü oluşturur) adlı maddeyle kaplı filmler kullanılır. Görüntü elde etmek için, filmin kimyasal yöntemlerle banyo edilmesi gerekir. Film makinesinde film otomatik olarak döner ve arka arkaya bir dizi resmin çekilmesini sağlar. Kamera genellikle saniyede 24 görüntü çekebilir. Aynı şekilde film göstericiden geçirildiği zaman da saniyede 24 görüntü geçer. Böylece tamamlanan filmin beyazperdedeki görüntüleri normal bir hızla geçer. Bazen görüntünün ağır çekimde olması gerekebilir. Kameranın hızı arttırılıp saniyede 48 görüntü çekilir. Fakat film göstericiden 24 görüntü hızıyla geçtiği zaman çok yavaş hareket ediliyormuş gibi bir görüntü elde edilir. Bazen de yüksek hızlı kameralarla saniyede 1000 görüntü çekilir. Bir kurşunun tabancadan çıkışı bu şekilde çekilir. Yine kamera ile saniyede 12 görüntü çekecek şekilde yavaşlatılıp, sonra göstericide 24 saniye görüntü hızıyla gösterilirse hareket normalden 2 kat daha hızlı olur. Tamamlanmış bir sinema filminde görüntüler ve ses aynı filmin üzerindedir. Oysa film çekilirken ses görüntüden ayrı kaydedilir. Çekim sırasında sahneye kameranın görmeyeceği şekilde bir mikrofon yerleştirilir ve ses kaydedilir. Seslendirme görüntülerin çekiminden sonra yapılır. Görüntü ile sesin eşleştirilmesi kurgu tarafından yapılır. Kurgucu ve yardımcıları çekimler arasından seçim yaparak bunları birleştirirler. Müzik ve efekt gibi sesler bu aşamada ses kuşağına eklenir.

Çekilen filmler makara denilen özel bir yuvarlağa sarılır. Film bir makaradan göstericiye geçer, buradan çıkınca bir diğer makaraya sarılır. Göstericinin içinde çok güçlü bir ışık kaynağı vardır. Bu ışık, bir ayna ve bir mercek sistemi yardımıyla paralel bir ışık ışını oluşturur. Önünden filmin geçtiği bu ışık, daha sonra film üzerindeki görüntüyü beyazperdeye yansıtan bir diğer mercek sisteminden geçer.

Sindirim

2007-10-01T09:48:00.000+03:00

Besinlerin kana geçebilecek duruma gelebilmek için, ağızdan başlayarak bağırsaklara kadar uğradıkları fiziksel ve kimyasal değişimlerin tümüne sindirim denir.

İnsanda sindirim sistemi, uzun boğumlu bir borudur. Ağızda başlar, artık maddenin ve sindirilmemiş besinlerin dışarıya atıldığı kapı olan anüste son bulur.

Besinler, ağızda çiğnendikten sonra dil ve boğaz kasları lokmayı aşağıya iter ve mideye indirirler. Mide içindeki özsuların ve kasların hareketiyle besinleri sindirmeye devam eder. Sıvı hale gelince buradan onikiparmak bağırsağına geçer. Onikiparmak bağırsağında ve bağırsakların öbür bölümlerinde karaciğerden salgılanan ve pankreas adlı organdan bir kanal yardımıyla özsular sindirime yardımcı olurlar. Onikiparmak bağırsağından sonra gelen incebağırsak çeperinde besin maddelerini soğuracak villus denilen binlerce mikroskopik çıkıntı bulunur ve incebağırsak besinleri kas çeperleriyle ileri doğru iter. Besinler burada kana geçer. Geriye artık maddeler kalır, bunlarda kalınbağırsağa geçerler. Artık madde içindeki su kalınbağırsak tarafından soğurulur. Böylece bu artık madde sonunda katı duruma gelerek dışkı oluşur. Dışkı anüsten dışarı atılır.

Ses

2007-10-01T09:40:00.000+03:00

Esnek maddesel ortamlar içindeki dalga hareketine ses denir.

Bir ses dalgası katı bir cisme, bir göl ya da deniz yüzeyi gibi bir sıvı yüzeye çarptığı zaman bu cismin içinden zayıflamış olarak geçer. Fakat katı bir cismin yüzeyinden, ses dalgasının bir bölümü geri gider. Yani ses dalgası, tıpkı ışığın parlak yüzeylerden yansıması ya da bir topun yerden zıplaması gibi yansıma yapar. Bu yansımalar yankıları oluşturur.

Bütün sesler hemen hemen aynı hızla hareket eder. Fakat kalın sesler, tiz seslere oranla daha uzağa gider.

Saat

2007-09-28T17:17:00.000+03:00

Günün hangi saatinde olduğumuzu gösteren aletlerdir.

Saatin içinde birbirine bağlı beş ayrı çark bulunur. Saat kurulduğu zaman zemberek sıkıştırılmış olur. Kurgu boşaldıkça birinci çark her sekiz saatte bir devir yapacak şekilde döner. Bu çark ikinci çarkın dönmesini sağlar. İkinci çark daha küçüktür ve hızı da birinci çarkın hızının sekizde biri kadardır. Bir başka deyimle, ikinci çark bir saat içinde tek bir devir yapar. Dakika kolu ve saat kolu doğrudan doğruya bu çarka bağlıdır. Ancak saat kolu bir başka dişli çark tarafından yönetilmektedir ve her on iki saatte tam bir devir yapmaktadır. İkinci çark üçüncü çarkı, üçüncü çark da dördüncüyü çalıştırır. Beşinci çark rakkas kolunun bir parçasıdır. Rakkas parçası, bir rakkas çarkı, bir denge çarkı ve bir de yaydan oluşur. Rakkas kolu zemberek tarafından serbest bırakılan enerjiyi ayarlar. Denge çarkı üzerinde bulunan yay sarkaç görevini yapar.Yayın düzenli hareketi zaman aralıklarını ayarlar. Denge çarkı rakkas çarkından iletilen itimlerle işler. Rakkas kolunun hareketi ise zemberek tarafından ayarlanır. Denge çarkı hareket etmeye başladığında yayı iter. Yay denge çarkını ters yönde çeker. Bu nedenle denge çarkı ileri geri hareket eder. Bu hareket sırasında denge çarkı üzerinde bulunan iğne ya da dişlilerden biri dişli rakkas çarkı üzerine vurgu yapar ve bir dakika süreyle bu vurguyu tutar. Denge çarkındaki dişli, rakkas kolu üzerindeki dişlilere uyarken rakkas çarkı da geri çekilir. Bu geriye çekilme yayı etkiler ve hareket halinde tutar. Rakkas çarkı bir sonraki dişli tarafından durdurulana kadar döner. Denge çarkının düzenli çalışması rakkas çarkını her seferinde bir dişliden diğerine geçecek kadar döndürür. Her dişliden geçerken çark belli bir ses çıkarır.

Sarkaç

2007-09-28T17:15:00.000+03:00

Yer çekimi kuvveti etkisiyle belirli bir eksen etrafında salınan cisme sarkaç adı verilir.

Sarkacın ağırlığı yok sayılabilir. Bir çok sarkaç çeşidi vardır. Basit sarkaç uzun bir ipin ucuna küçük bir metal top asılarak gerçekleştirilebilir. Top hafifçe yana çekilip bırakılırsa iki yana doğru bir salınım başlar. Salınım hareketi iki ayrı kuvvetin etkisiyle oluşur. İp sarkacı yanlara doğru çekerken, yerin çekim kuvveti de topu aşağıya çeker. Sarkacın iki yana giderek tam bir salınım yapması için geçen belirli süreye periyod denir. Bu salınım süresi sarkaç topunun ağırlığı ile bağıntılı değildir. Ayrıca meydana gelen salınımlar küçük olsa bile, salınım çapı da salınım süresini etkilemez. Sarkaç topu yavaşlarken ve salınımlar küçülürken her salınım süresi yine aynı kalır.

Roket

2007-09-28T17:13:00.000+03:00

Roketlerde yakıtın yanmasını sağlayan oksitleyici bir madde bulunur. Bu nedenle roket havasız yerlerde de çalışabilir. Rokette yakılan yakıttan oluşan gazın genişlemesi onun dışarı çıkmasını yol açar. Gazın bu hareketi etkidir. Gaz sıcak olduğu için genleşir ve daha çok yer kaplar. Bulunduğu yere sığmadığı için de, arkadaki bir delikten büyük bir hızla çıkar. Bu çıkış fışkırma şeklinde olur. Bu gaz çıkışı, roketi ileri doğru iten bir tepki doğurur.

Planör

2007-09-28T17:02:00.000+03:00

Motorsuz bir hava taşıtıdır.

Planörlerde yükselticiler ve dümen bulunur. Bu şekilde, yukarı ve aşağı yönelebilir ve yön değiştirebilirler. Planörün kontrolü için ileri, geri ve yana doğru hareket eden bir kol (levye) vardır. Döndürmek için de otomobillerdekine benzeyen pedallar kullanılır. Planör hafif bir malzemeden yapıldığı için rüzgar tarafından kaldırılabilir.

Pil

2007-09-28T17:01:00.001+03:00

Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürerek elektrik üreten alettir.

Basit bir pil, kimyasal bir madde ile bir kömür çubuk içeren çinko bir silindirden yapılmıştır. Çinko ve karbon (kömür) pilin kutuplarıdır. Kimyasal olaylar sonucunda, kutuplar arasında farklı elektrik yükleri oluşur. Bu iki kutup telle birleştirilirse, fazla yüklü kutuptan az yüklü kutba doğru bir elektrik akımı olur.

Araya bir ampul konulacak olursa, ışık verdiği görülür.

Paraşüt

2007-09-28T16:56:00.000+03:00

Havada büyük bir şemsiye gibi açılan ve yüksek bir yerden düşen ya da inen bir cismin, bir insanın düşüşünü ağırlaştırarak yere inmesini sağlayan bir araçtır.

Paraşütlerin şemsiyesi vardır. Basit bir paraşütte bu şemsiye büyük ve yuvarlaktır. İpek yada naylon gibi hafif ve dayanıklı bir kumaştan yapılır. Ortasında küçük bir deliği vardır. Bu delik havanın bir bölümünün çıkması içindir. Eğer bütün hava, paraşütün içinde kalacak olursa paraşütçü aşağıya doğru değil yana doğru gider. Paraşütün şemsiyesi birkaç ipe bağlıdır. İplerin öbür uçları da paraşütçünün sırtındaki paraşüt bohçasına bağlıdır. Paraşüt bohçası, bir kayış sistemiyle paraşütçüye bağlanır. Bu kayışlar, paraşüt açıldığı zaman meydana gelen şoktan paraşütçünün en az şekilde etkilenmesini sağlayacak biçimde ayarlanmıştır. Paraşüt bohçası, içinde paraşüt şemsiyesinin ve iplerin bulunduğu küçük bir bohçadır. Bohçanın içinde ayrıca pilot paraşütü denilen daha küçük bir ikinci paraşüt vardır. Bohçadan önce bu paraşüt çıkar ve ana şemsiyeyi dışarı çekerek açılmasını sağlar. Paraşütçü atladığı zaman önce bu bohçanın içindeki bir ipi çeker. Paraşüt açılır açılmaz yavaşlar ve paraşütçü iplerini çekerek paraşütü yönetebilir. Paraşütçü yere varınca bacaklarını büker ve yerde yuvarlanır. Sonra kayışları çözer ve kendini paraşütten kurtarır. Ancak paraşüt özel bir eğitimden sonra kullanılmalıdır.

Mürekkep Balığı

2007-09-28T16:39:00.000+03:00

Mürekkep balığı suyun içindeki erimiş oksijeni vücudundaki huni aracılığı ile solungaçlara kadar götürüp geri çıkararak solunum yapar. Oksijen, kalbin pompalayıp solungaçlardan geçirdiği kirli kan tarafından alınır. Karbondioksit ise, kandan geçerek suya verilir.

Mürekkep balığının hareketi ahtapotunki gibidir. Huni bölümüne su alıp bunu dışarı fışkırtarak hareket eder. Huni, hayvanın hareket etmek istediği yöne göre ileri ya da geri tarafa çevrilebilir. Mürekkep torbasında kahverengi ve ya siyah mürekkep vardır. Bu mürekkep hayvanın anüsünden dışarı fışkırtıldığında bir duman tabakası oluşturur ve düşmanını şaşırtarak mürekkep balığının kaçmasına fırsat verir.

Motosiklet

2007-09-28T16:33:00.000+03:00

Motosiklet motorunda havayla karıştırılmış benzin yakılır. Motorun önemli bir parçası olan karbüratör olup, benzinle havanın karışım oranlarını ayarlar. Gerekli oranda hava ve benzin karışımı silindire girdikten sonra, bir elektrik kıvılcımıyla ateşlenir. Bazı motosikletler otomobiller gibi otomatik marşlıdır. Bir düğmeye basınca benzin gelir ve ateşleme başlar.

Bazı motosikletler de ise marş düzeni yoktur. Sürücü bir pedala basarak motora ilk hareketi verir. Motosikletin freni genellikle disk fren şeklinde olup, bu diskler her tekerleğin ortasındadır. Disklerin içinde metal papuçlar vardır. Bunlar tekerleği yavaşlatacak şekilde dingile baskı yaparlar. Makinenin kontrolü el ve ayaklarla yapılmaktadır. Genellikle gidonun solunda ışık ve korna düğmeleri vardır. Debriyaj kolu da buradadır. Bu kol çevrilince, motorlu vites kutusu bağlantısı açılır ve tekerlekler dönmez. Ters yöne çevrilince tekerlekler tekrar dönmeye başlar. Gidonun sağ kolunda ön frenleri kontrol eden kol vardır. Bu kol fren kablosuna bağlıdır. Kenarda ise, benzin miktarını ayarlayan gaz kolu bulunur. Sürücünün ön tarafındaki tabloda hız, km. sayacı ve devir göstergeleri vardır.
Motosiklet giderken sürücü ayaklarını pedalların üzerine koyar. Sol ayak tarafında arka tekerleği frenleyen bir pedal vardır. Ön ve arka frenlerin ikisi birden kullanılacaksa önce arka tekerlek frenlenir. Sağ ayak tarafında ise, ilk hareket pedalı ve vites pedalı vardır.

Mikrafon

2007-09-28T16:19:00.000+03:00

Mikrafon elektrik akımının etkisiyle sesi uzaktaki alıcıya ulaştıran bir araçtır.

Telefon mikrofonunda ince bir metal zar vardır. Bu zar kulak zarı gibi çalışır. Ses dalgaları çarpınca titreşir. Bu titreşim, zarın arkasında bulunan kömür taneciklerinin basıncının değişmesine yol açar. Bunun sonucunda da elektrik akımının değeri değişir ve elektrik sinyalleri şeklini alır.

Aktif ve pasif olmak üzere 2 ana tip mikrofon vardır. Telefon mikrofonundaki gibi aktif tiplerde elektrik akımı bir güç kaynağından gelir. Pasif mikrofonda bir güç kaynağı gerekmez. Bunlarda elektrik akımı ses dalgalarındaki enerjiden elde edilir. Fakat bu akım çok zayıftır. Bu nedenle bu akımı, taşınmadan önce elektronik yükselticilerle kuvvetlendirmek gerekir. Pasif mikrofonlardan bir diğer tipte, kristalli mikrofonlardır. Kuvars gibi kristallere ses dalgaları gibi bir etki gelince elektrik akımı doğar.

Mide

2007-09-28T16:17:00.000+03:00

Karın boşluğunda yer alan bir organdır.

Sindirim ağızda başlar. Besinler burada çiğnenip küçük parçalara ayrılır. Besinler ağızda tükürük denen sıvıyla karışır. Tükürükte besinlerdeki maddeleri parçalamaya başlayan kimyasal maddeler bulunur. Bu maddelere sindirim enzimleri denir. Yutulan besin, yemek borusu adı verilen dar bir borudan aşağıya iner. Buradan mideye doğru geçerken ve mide ağzındaki kaslar gevşer ve besinin girmesine olanak sağlar. Besin midenin içine girer girmez mide ağızı kapanır, böylece artık besin yemek borusuna tekrar geri dönmez. Mide duvarındaki kaslar kasılırlar. Bu kasılma çok düzenli bir şekilde dakikada 3 kez kadar tekrarlanır. Sığımsal adı verilen bu düzenli kasılmalar besinleri iyice karıştırır ve parçalar. Besin, üzerine uygulanan bu fiziksel hareketin yanı sıra, kimyasal maddelerle de parçalanır. Mide suyu sindirim emzimleriyle tuzruhunu içerir. Bu kimyasal maddeler besine etki ederek daha fazla sindirilmesini sağlarlar. Yutulan besinler birkaç dakika sonra mideden boşalmaya başlar. Midede en az süre kalan besinler patates gibi nişastalı besinlerdir. Buna karşılık en uzun zamanda geçen besinler ise et ve buna benzer lifli sebzeler ile yağlardır. Tekrar yemek yenmedikçe mide 2 saat geçince boşalmış olur.

Mıknatıs

2007-09-28T16:09:00.000+03:00

Her mıknatısın iki ucunda birer kutup vardır. Uçlardan biri kuzey kutbunu, diğeri güney kutbunu gösterir. İki mıknatıs birbirlerine yaklaştırılırsa benzer mıknatıs kutupları birbirini iterken, farklı kutuplar ise birbirini çekerler. Tek bir kutuplu mıknatıs yapılamaz. Bir mıknatıs istenildiği kadar küçük parçalara ayrılsın, her defasında iki kutbu olur.

Demir parçaları, demirin bir ucu mıknatıs kutuplarından biri ile, diğer ucu da mıknatısın ikinci kutbunun özelliklerini kazandırılarak mıknatısa dönüştürebilir.

Meteoroloji

2007-09-28T15:58:00.000+03:00

Atmosfer koşullarını, iklim ve hava durumunu inceleyen bilime meteoroloji denir.

Atmosfer olaylarının çoğu atmosferin dünya yüzeyine en yakın olan troposfer adı verilen tabakasında oluşur. Atmosferdeki havanın akımı, bu havanın sıcaklığındaki farkların sonucudur. Hava ısınınca ya da soğuyunca harekete geçer.

Siklonlar, antisiklonlar ve cepheler başlıca hava sistemlerini oluşturur. Meteorologlar bunları inceleyerek havanın nasıl olacağını anlarlar. Meteoroloji istasyonları bu sistemleri incelemeye ve gereken bilgileri sağlamaya yarar. Bazı meteoroloji istasyonları çok uzak yerleredir. Örneğin kutuplarda ya da çöllerde ortasındadır. Bu istasyonlar birkaç çeşit gözlem bildirilir. İlk önce belirli bir bölgedeki havayı, buradaki sıcaklığı ve hava basıncı saptarlar. Rüzagarların yönünü ve hızını , bulutların miktarını ve çeşidini belirtirler. Yağmur yağmışsa, bunun miktarını ölçerler. Havanın bağıl nemini de kaydederler.

Merkezkaç

2007-09-28T15:56:00.001+03:00

Bir merkez çevresinde yol alan bir cismi o mercekten uzaklaştıran güce merkezkaç denir.

Ucundan sicimle bağlanmış bir topu başımızın çevresinde giderek hızlanan bir şekilde döndürürsek hız arttıkça dengemizi bozan bir gücün etkisinde kaldığımızı hissederiz. Bu güç ipin ucundaki topu mümkün olduğu kadar uzağa iter ki bu merkezkaçtır.

Mercekler ve Aynalar

2007-09-28T15:47:00.000+03:00

Mercek içinden geçen paralel ışınları birbirine yaklaştıran veya uzaklaştıran cisimdir. Bir ve ya iki yüzü çukur ve ya tümsek olan cam ya da plastikten yapılmış bir araçtır.

Saydamdır, yani ışığı geçirir. Fakat içinden geçen ışığın gidişini saptırır. Bu sapmaya ışığın kırılması denir. Merceğin cisme göre yeri değiştirilerek görüntünün büyüklüğü değiştirilebilir.

Ayna ışığın geçemediği, parlak cisimdir. Camın bir tarafını gümüş veya başka bir metalle kaplayarak yapılır. Ayna önündeki cismin görüntüsünü yansıtır. Üzerine gelen ışığı geldiği yöne tekrar geri gönderir. Bu olaya ışığın yansıması denir.

Lokomotif

2007-09-28T15:42:00.000+03:00

Trenleri çeken, tekerlekli, büyük buhar makinesidir.

Lokomotif çelik bir gövde, demir tekerlekler ve bir motordan oluşur. Bu lokomotiflerde ocaktaki kömür yanar ve kazandaki suyu ısıtır. Elde edilen buhar, buhar kutusunda toplanır ve çok sıcak buhar taşıyan borulara geçer. Burada ocaktan gelen gazlarla iyice ısınır. Buhar miktarı sürücü tarafından kullanılan bir kumanda koluyla ayarlanır. Duman ve çıkış gazları, başka bir boru sistemiyle kazan içinden geçip bacadan çıkarlar. Bu borular, içinden geçen sıcak duman ve gazlarla suyu ısıtırlar. İyice ısıtılmış buhar, hareketli sübaptan geçip silindire gelir ve pistonu hareket ettirir. Bu hareket , çubuklarla tekerleklere geçer. Kullanılan buhar, bacadan dışarı atılır.

Lehim

2007-09-28T15:31:00.000+03:00

Metal cisimler, lehim denilen bir madde ile birbirlerine eklenebilirler. Bu madde çeşitli metallerin bir alaşımı ve ya bileşiğidir. En çok kullanılan lehim kalay ve kurşun alaşımıdır.

İki teli lehimlemek için, birleşecekleri yerler ısıtılır. Bu işlem, buralara havya denilen demirin ucunu ısıtıp dokundurularak yapılır. Aynı zamanda bir miktar lehim de havyanın ucuna eritilerek alınır. Lehim, sıcak havyayla ergiyip sıvı şeklini alır. Sonra lehim, havya iki telin ucu arasında sürtülünce, her iki telin ucuna da yapışır ve soğuyunca katılaşır. Böylece sertleşen lehim, iki teli birbirine birleştirmiş olur.

Kulak

2007-09-28T15:24:00.000+03:00

İşitme organıdır.

İşitme süreci başın dışında bulunan kulakkepçesinden başlar. Kulakkepçesi ses dalgalarını toplar ve bu ses dalgalarının hangi yönden geldiğini belirler. Kulakkepçesi ile dışkulak yolu dışkulağı oluştururlar. Dışkulak yolunun sonunda ortakulak vardır. Burası içi havayla dolu dar bir boşluktur. Dışkulak ile ortakulağı kulak zarı denilen ince bir ayırır. Ses dalgaları kulak zarına geldiği zaman bu zarın titreşmesine neden olurlar. Titreşim buradan minik bir kemik zinciri üzerin-den ortakulağı geçer. Bu zincirin sonunda titreşim başka bir zara (oval pencere) gelir. Ortakulağı içkulaktan ayırır. Zincirdeki ilk kemik çekiç kemiğidir ve kulak zarının iç yüzüne yapışık durumdadır. Çekiç kemiğinin başı zincirin ikinci kemiği olan örs kemiği ile birleşir. Örs kemiği de üzengi kemiğine bağlanır. Üzengi kemiği oval pencereye aynen uyar ve zincirde tamamlanmış olur. Ortakulak boşluğu östaki borusu ile boğazın arka yanına bağlantılıdır. Bu da ortakulak boşluğundaki havanın sürekli yenilenmesini sağlar. İçkulak kemik içindeki bir takım boşluklardan yada oyuklar-dan oluşmuştur. Bu boşluklara dolambaç denir. Dolambacın iki ana bölümüne salyangoz ve yarım daire kanalları denir. Yarım daire kanalları denge mekanizmasının önemli bir bölümüdür. Salyangoz ise, iç kulağın işitme ile ilgili bölümüdür. Salyangozun en önemli bölümü, salyangoz boyunca uzanan ve boyu 3 cm. yakın olan temel zarı denilen doku şerididir. Temel zarı üzerinde bir takım çıkıntılar uzanır. Bunlar korti organını oluşturur. Korti organında sinir tanecikleriyle birleşen binlerce tüycük vardır. Bu organ ses titreşimlerinin mekanik enerjisini elektrik itkilerine dönüştürür ve bu itkileri beyne yollar.

Kuyrukluyıldız

2007-09-28T15:21:00.000+03:00

Ardında kuyruk denilen ışıklı bir oluşum taşıyan gökcismidir.

Önce tıpkı bir yıldız gibi soluk ışıklı bir noktadır. Birkaç gece sonra yavaş yavaş yıldızların önüne geçer. Kuyrukluyıldız bu noktada güneşten çok uzakta ve uzayın derinliklerindedir. Güneşe doğru yaklaşırken giderek parlak ve büyük görünür, çevresinde bir gaz topu belirir. Sonra bu gaz topu kuyruk olur.

Kuyruk çıplak gözle süt beyazı bir ışık şeridi gibi görülür.

Köprü

2007-09-28T15:11:00.000+03:00

Bir karayolu, demiryolu ve ya kanal yapımı sırasında bir ırmak ve ya vadi gibi bir engelle karşılaşılırsa bu engeli aşmak için köprü yapılması gerekir. Köprüler ulaşım için son derece gereklidir. İnsanlığın ilk çağlarından beri köprü yapılagelmiştir.

Günümüzde modern köprüler sabit, hareketli ve taşınabilir olarak 3 tipe ayrılmaktadır. Sabit köprüler, kiriş I şeklindeki çelikten ve ya betondan yapılmış ayaklara oturur. Daha sağlam olması için aralara köşegen çubuklar konarak üçgenler oluşturulur ve daha dayanıklı hale getirilir. Sabit köprülerin başka bir tipi olan asma köprüler çok geniş ırmakları geçmek için yapılır. İki kıyıda yüksek kuleler arasına taşıyıcı kablolar gerilir. Otoyolu, yine kablolarla, taşıyıcı kabloya asılır. Yol döşemeleri dengeyi sağlamak için, kafes kiriş ve ya kutu şeklinde yapılır. Yine Sabit köprülerin başka bir tipi olan çıkmalı köprüler ise, İki kirişli ve ya kemerli açıklık çıkmalar yapılarak uzatılır ve diğer parçalarla birleşir. Çelik ve taş kemer köprülerde vardır. Bazen yol, kemerin üstü yerine altına yapılır.

Hareketli ve ya açılır kapanır köprüler, gemilerin gidip geldiği ırmaklarda yapılır. Kirişli ve ya kafes kiriş şeklindedirler ve gemilerin geçmesi için kaldırılır ve ya yana açılırlar. Düşey hareketli köprüler, hareketli köprülerin bir başka tipidir. Hidrolik düzenleri bulunan iki kule kirişi taşır ve kiriş hidrolik düzenin yardımıyla düşey bir biçimde yukarı kalkıp, aşağıya inebilir.

Taşınabilir köprüler, Taşıyıcı bir araca asılmış, kirişli tipte köprülerdir. Aracın bir kenarında durarak, köprüyü karşı kıyıya uzatmasını sağlayan mekanik düzenleri vardır.

Kömür

2007-09-28T15:09:00.000+03:00

Kömür karbonlu maddelerin kimyasal değişmelere uğramasından oluşan bir yakıttır.

Basit tanımıyla ise milyonlarca yıl önce çürümüş bitki kalıntılarıdır. Sıkıştırılmış karbon ve hidrojenin çeşitli şekillerde birleşmesinden oluşmuştur. Bu bileşikler oksijene karşı çok duyarlı olup, kolayca yanabilirler. En çok bilinen kömür çeşidi taşkömürüdür. %70-90 arasında karbon içerir. Dokunulduğu zaman iz bırakır. Diğer kömür çeşidi antrasittir. Çok serttir ve çok az bulunur. %90 karbon içerir.

Günümüzde pek çok endüstri dalının hammaddesi kömürdür.

Kök

2007-09-28T14:49:00.000+03:00

Kök bir bitkinin gövdesinin dip kısmından aşağıya doğru büyür ve toprağın altında bir ağ gibi yayılır.

Kökün bir görevi bitkiyi toprağa bağlamaktır. Kök ne kadar büyükse bitki de o kadar sağlam bir şekilde toprağa bağlanmış olur. Bitki kökleri ayrıca toprağın kaymasını önler. Kökün diğer görevi ise, bitkiyi beslemektir. En ince köklerin ucunda bulunan emici tüyler, topraktan su ve suda erimiş madensel tuzları emerler ve bunlar bitkinin sapından ve gövdesinden geçerek yapraklara ulaşır. Kökler sürekli olarak uzar. Genellikle boyları büyür, kalınlıkları artmaz . Büyüdükçe uçları yavaş yavaş, fakat büyük bir kuvvetle toprağı iterek kendine yol açar. Kayalardaki ufak çat-lakların aralarında bile ilerler. Kökün ucu sürekli yeni hücreler oluşturan bir dokudan yapılmıştır. Bu doku kökün içinde de yan köklerin oluşmasını sağlar.

Kozmik Işın

2007-09-28T14:46:00.000+03:00

Uzaydan gelen atomdan da küçük, elektrik yüklü taneciklerin oluşturduğu akımlardır.

Kozmik ışınlar her an var olmakla beraber son derece küçük olduklarından hissedilemezler.

Kozmik ışınlar birincil ve ikincil ışınlar olmak üzere 2 sınıfa ayrılırlar. Birincil ışınlar, atmosfere ilk olarak ulaşan küçük taneciklerdir. Işık hızına yaklaşan ve saniyede 299,792 km.’ye ulaşan büyük bir hızla hareket ederler. Dünya atmosferinin yüksek tabakalarında, bu birincil ışınlar hava-yı oluşturan azot, oksijen ve diğer gazların atomları ile çarpışır. Kozmik ışınların enerjileri çok yüksek olduğundan bu gaz atomları daha küçük taneciklere parçalar. Bu yolla oluşan tanecikler ikincil kozmik ışınları oluşturur. Yeryüzüne ulaşan ışınların hemen hemen tamamı ikincil ışınlardır.

Konuşma

2007-09-28T14:44:00.000+03:00

Düşünce ve duyguların sözle anlatılması eylemidir.

İnsan gırtlağında bulunan esnek dokulardan oluşan kanatçıkların konuşma sırasında oynaması havayı titreştirir. Ses telleri adı verilen bu kanatçıklar ağzın arka kısmı ile akciğerleri birleştiren soluk borusunun içindedir. Ses tellerinin arasında bulunan boşluk, soluk aldıkça akciğerlere hava-nın girip çıkmasına olanak verir. Konuşunca boğazdaki kaslar ses tellerini birbirine yaklaştırır ve aralarında havanın çıkabileceği dar bir boşluk kalır. Bu dar boşluktan geçen hava ses tellerini tit-reştirir ve ses çıkmasını sağlar. Ses tellerinin bir ucu gırtlaktaki tek bir kıkırdağa, diğer uçları ise türlü yönlerde hareket edebilen çok ufak kıkırdak parçalarına bağlıdır. Tiz sesler çıkarıldığı zaman bu kıkırdak parçaları geriye doğru itildiğinden ses telleri iyice gerilir. Pes seslerde ise kıkırdaklar öne doğru gelir ve tellerin gerginliği azalır. Ses telleri gerildikçe çıkan sesin yüksek, gerginlik azaldıkça ses perdesi alçak olur.

Kloroform

2007-09-28T14:30:00.000+03:00

Kloroform renksiz, kendine özgü bir kokusu olan, koklanınca bayıltan bir sıvıdır.

Karbon, hidrojen ve klor içerir. Tatlı bir tadı olan , hoş kokulu, renksiz ve duru bir sıvıdır. Yanıcı değildir ve hayvansal yağlar, sıvı yağlar ve reçineler için çözücü madde olarak kullanılır.

Klor

2007-09-28T14:26:00.000+03:00

Kimyasal bir elementtir. Kolayca başka elementlerle birleşir. Bu nedenle gaz halinde ve tek başına hiç görünmez.

En çok bilinen klor bileşiği yerkabuğunda ve deniz suyunda bulunan sodyum klorür ya da sofra tuzudur ve tüm canlıların ihtiyacı olan bileşiktir.Bileşik halde olmayan arı klor yeşilimsi sarı renkte bir gazdır. Kötü kokuludur, yüksek dozları çok zehirleyicidir. Klor genellikle sodyum klorürün elektrolizinden elde edilir. Eriyik halde ya da suda çözünmüş halde bulunan sodyum klorür içinden elektrik akımı geçirilir. Bu akım tuzun sodyum ve klor elementlerine ayrışmasını sağlar.

Kilit

2007-09-28T14:24:00.000+03:00

Kilitler silindir gövdeli kilitler ve düz pimli kilitler olmak üzere incelenebilir.

Silindir gövdeli kilitleri başka bir anahtarla açmak imkansızdır. Kapağın dönebilmesi için pimlerle çeviricilerin aynı hizaya gelmesi gerekir. Bunu da asıl anahtardan başka anahtar yapamaz. Silindir gövdeli kilitler başka bir anahtarla kullanılabilmesi için kolaylıkla değiştirilirler.

Düz pimli kilitlerde dile bağlı köprü, kilitlemeden sonra dilin içeri çekilerek kilidin açılmasını ön-ler. Dilin içeri çekilmesi için uygun bir anahtar kullanılarak kılavuzun tam yerinde olacak şekilde pim düzenekleri aynı hizaya getirilir. Aynı hizada bir açıklık oluşur. Köprü bu açıklıktan geçer. Bu durumda anahtar dili geri çekebilir. Dil içeri çekildiğinde pim düzenekleri yayın etkisiyle yerlerine otururlar.

Kıl

2007-09-28T13:53:00.000+03:00

Memeli hayvanların derisinden çıkan ipliksi bir liftir.

Kıl gövdesinin dışı pullarla kaplıdır. Her bir kıl, derinin yüzeyindeki folikül adı verilen bir bez içinden çıkar. Folikül, derinin daha aşağıdaki tabakasına kadar iner. Kılın kendisi canlı olmamakla beraber folikül kanla beslenir.

Ayrıca bir ya da daha fazla yağ bezeciği, folikülün içine kılın yağlanmasını sağlayan bir madde salgılar. Foliküle bağlı küçük bir kas vardır. Kıl kökü adı verilen bu kas, korku ya da üşüme anında kılı dikleştirir. Bu dikleşme sırasında folikülün tümü derinin yüzeyine doğru çekilir. Bu da tüylerin ürpermesine neden olur.

Kauçuk

2007-09-28T13:49:00.000+03:00

Kauçuk gerilebilen ve serbest bırakıldığı zaman eski şekline dönen esnek bir maddedir.

Yavaş aşındığı için endüstri alanında çok kullanılmaktadır. Elektrik, ısı ve ses geçirmediği için elektrik tellerinin, duvarların kaplanmasında kullanılır. Bundan başka tutkal ya da yapıştırıcı madde olarak ta kullanılır.

Başta lastik ağacı olmak üzere çeşitli ağaçlardan elde edilir. Lastik ağacının kabuğu üzerine her gün bir çentik çizilir ve ağaçtaki hammadde toplanır. Kauçuk hammaddesi işlenmeden önce gerilir ve katı kitleler oluşturmasını sağlamak için üzerine asit dökülür. Buna pıhtı adı verilir. Pıhtı halin-deki kauçuk silindirlerden geçirilerek kurutulur ve elde edilen kuru kauçuk tabakalar, ihtiyaç kauçuk çeşidine göre işlenmeye başlanır.

Kasırga

2007-09-28T13:39:00.000+03:00

Kasırga güçlü bir tropikal fırtınadır.

Sıcak tropikal güneş, ilkbahar ve yaz boyunca denizi ısıtır. Deniz bu ısıyı depo eder ve sonbahar geldiğinde denizin sıcaklığı 27 dereceyi bulur. Denizin yüzeyinden bir miktar su buharlaşır ve ılık nemli bir hava tabakası oluşturur. Bu ılık hava birkaç km. genişliğinde bir sütun halinde yükselir. Bunun yerini almak için soğuk hava dönerek gelir. Ilık havanın içindeki su buharı soğuk havaya değince su damlacıkları oluşur. Bu sırada dışarı ısı verilir. Bu ısı hava sütununu ısıtır. Böylece kasırgayı beslemek için daha fazla hava çekilir. Bir süre sonrada fırtına başlar.

Kas

2007-09-28T13:29:00.000+03:00

Kasılarak vücudun hareketini sağlayan organlara kas (adele) adı verilir.

Kaslar kas kirişi denilen çok sağlam, ipe benzer şeritlerle iskelete bağlıdırlar. Hareket eden kas kasılır ve daha kalınlaşır. Bir kas etkin olarak kendi kendini gevşetemez. Ancak karşı yönde çalışan bir başka kas tarafından önceki haline geri döner.

Kasların iş görebilmeleri için enerjiye gereksinimleri vardır. Kaslarda kimyasal enerji, iş sırasında harcanan mekanik enerji haline dönüştürülür. Kimyasal enerji solunum sürecinden sağlanır. Bu süreçte besin ürünleri oksijenle yakılır, karbondioksit, su ve enerji oluşur.

Kas dokusu hücrelerden, kas hücreleri de uzun dar telciklerden oluşur, fakat bu hücreler görünüşleri bakımından değişiktir, istemli, istemsiz ve birde istemsiz sayılabilecek kalp kası olarak 3’e ayrılabilir.

İstemli kasların kas telcikleri enine kesen çizgiler halindedirler ve bu görünüşünden dolayı çizgili kas da denilebilir. Her istemli kasın bir çok çekirdeği vardır. Sebebi ise, her bir kas telciğinin kendine özgü bir çok hücreden ve sinirlerden oluşmasıdır. Merkez sinir sistemindeki bir sinir hücresinin akson denilen bir kolu bu kas telciğine bağlıdır. Bu akım telciğin kasılmasına neden olur. İstemli kasların bir de kas iği denilen özel duyu organları vardır. Bir kas kasıldığı zaman iğler, sinirler yoluyla beyne haber gönderir, kasılmanın derecesiyle ilgili bilgi verirler. Sinir buyrukları kaslara elektrik uyarıları biçiminde taşınır.

İstemsiz kaslar kısa olup, iğ biçimindedirler. Bu kaslarda çizgi yoktur. (çizgisiz kas da denilir) İstemsiz kaslar genellikle mide ve diğer iç organlarda bulunduğundan iç organsal kaslar da denilebilir. İskelete bağlı değillerdir.

Kalp kasının telcikleri daha kısa hücrelerden oluşan uzun sütunlar biçimindedir. Bu hücre şeritleri birbirine sayısız köprülerle bağlanmıştır. Bu köprüler bütün kas telciklerini bir çeşit ağ şeklinde birbirine bağlar. Kalp kası bir bütün olarak kasılır. Kalp kasında her kalp atışını başlatan elektriksel uyarının doğduğu bölgeye atış hızı düzenleyicisi denir. Bu hız düzenleyicisinden gelen haberler telcikleri birleştiren köprü şebekesiyle kalp kasını dolaşır. Kalp kasının hücreleri istemli kaslarda olduğu gibi çizgilidir.

Kan Dolaşımı

2007-09-28T13:15:00.000+03:00

Kan kalpten büyük atardamarlara girer. Bu atardamarlar da daha küçük atardamarlara, bunlar da atardamarcıklara ayrılır. Sonunda minik damarcıklardan, kılcal damarlardan oluşan bir ağ meydana gelir. Kılcal damarların çeperleri çok ince olduğu için gazlar, su ve tuzlar kolayca geçerler. Kan kılcal damarlardan geçtikten sonra toplardamarcıklara, oradan toplardamarlara geçer ve onlarla kalbe döner.

Kanal

2007-09-28T13:14:00.000+03:00

İnsan eliyle yapılmış, deniz, göl, ırmak gibi büyük suları birbirine bağlamak ve ya suyu başka yöne akıtmak için açılan su yoludur.

Kanal setleri taş, tuğla, çimento veya ahşaptan inşa edilir. Bu malzeme suların toprağı sürüklemesine engel olur. Killi toprak su sızdırmadığı için kanal yapımında en uygun toprak türüdür. Eğer kanalın toprağı su kaçıracak kadar gözenekli ise su yolunun bir bölümünde, taban çimento ile kaplanır.

Kanser

2007-09-28T13:10:00.000+03:00

Vücut normal görevini yaparken , vücudu oluşturan doku ve hücrelerin tümü uyum içindedir. Bazı durumlarda hücrelerde bir bozukluk ortaya çıkar. Bu hücreler devamlı bölünürler ve bunun sonucunda da pek çok sayıda yeni hücre oluşur. Yeni hücreler vücuda zarar vermeye, vücudun başka yerlerine yayılmaya ve daha çok zarar vermeye başlarlar. Dokuların bu şekilde denetimden çıktık-ları duruma kanser adı verilir.

Her cins hücreyi etkiledikleri için de pek çok çeşitli kanser türü vardır. En yaygın kanser türü karsinomalardır. Bunlar deride, akciğerlerde, midede, bağırsaklarda ve diğer iç organların üzerini ve içini örten vücut örtülerinde oluşan kanserlerdir. Sarkomlar, vücudun kemik, kıkırdak ve yağ gibi bağdokularında oluşurlar. Başka bir kanser türü de, kemik iliğini, kan hücrelerini ve lenf bezlerini etkileyen ve lösemi denilen kanserdir.

Vücutta akciğerlerde ve beyinde oluşan kanserler çok büyük zararlara neden olduklarında hasta hayatını kaybedebilir.

Kalsiyum

2007-09-27T17:49:00.000+03:00

Kalsiyum yer kabuğunda en sık bulunan metallerdendir.

Doğada en çok kalsiyum karbonat tebeşir ve kireçtaşı şeklinde bulunur.İlkel hayvanların iskeletleri kalsiyum karbonattan oluşmuştur. Kalsiyum karbonat rezervlerinin büyük bir bölümünün bu hayvanların kalıntıları olduğu sanılmaktadır.

Kalsiyum gerek insan gerek hayvan vücudu için gereklidir. Kemiklerin ve dişlerin oluşması ve sağlıklı kalabilmesi için kalsiyuma gereksinimleri vardır.

Kalp

2007-09-27T17:35:00.000+03:00

Kalp göğsün ortasında olup, her iki yanında akciğerler bulunur.

Kalp yaklaşık olarak kişinin yumruğu büyüklüğünde ve biçimindedir. Ağırlığı yaklaşık 350 gr.’dır. Kalbin içinde 4 odacık vardır.Kalbin üst tarafında 2 küçük odacık kulakçıklardır, alt tarafındaki 2 küçük odacık ise karıncıklardır. Kulakçıklar kanı toplar, karıncıklar kalın kas çeperi ile kanı kalpten pompalar.Kalbin tam ortasında aşağıya doğru uzanan kalp bölmesi (septum) denilen bir kas çeperi vardır. Bu bölme sağ kalp ile sol kalbi, oksijenleşmiş kan ile oksijenini yitirmiş kanı birbirinden ayırır. Kulakçıklardan karıncıklara açılan özel kapakçıklar vardır. Bu kapakçıklar kanın geri dönmesini engeller. Kan karıncıklara geçer geçmez bu kapakçıklar kapanır ve kan kulakçıklara geri gidemez. Sağ kulakçıkla sağ karıncığı 3 parçalı olan ve her parçası oynayabilen bir kapakçık birleştirir ve buna üçlü kapakçık (triküspid) denir. Sol kulakçığı sağ karıncığa bağlayan kapakçık ise, 2 parçalı olan ve her parçası oynayabilen ikili kapakçıktır. (biküspid) Bütün vücudu dolaşıp kalbe dönen kan, sağ kulakçıkta toplanır. Bu odacıkta basınç artar ve bu basınç üçlü kapakçığı zorlayarak açar. Kan karıncığa akar; bu odacığın kasılabilen kas çeperleri vardır. Kan akciğerlere pompalanır. Akciğerde karbondioksit bırakılır, oksijen alınır. Bunun üzerine oksijenlenen kan sol kulakçığa döner. Aynı basıncın yükselmesi sol kulakçıkta da meydana gelir. İkili kapakçık zorlanarak açılır. Kan sol karıncığa dolar. Sol karıncık kasılır ve kan ana atardamar aracılığı ile vücudun her yanına gönderir.

Trioit

2007-09-27T17:28:00.000+03:00

Kalkanbezi insan vücudunun boyun kesiminde bulunan küçük bir salgı bezi olup, diğer bir adı da trioit’tir.

Gırtlağın hemen altındadır. Burada üretilen maddeler, insan vücudunun tüm canlı hücrelerindeki kimyasal süreçleri denetler.

Kalkanbezi trioit hormonları üretir ve yapısında iyot elementi bulunur. Vücutta bu hormonlara ihtiyaç oluncaya kadar depo görevi görürler. Tiroit hormonları bütün vücudu dolaşırlar ve metabolizma sürecinde besinlerdeki maddelerin yakılması sonucu vücuda enerji sağlanır, besin maddelerinden vücut dokuları yapılır.

Kaleydoskop

2007-09-27T17:25:00.000+03:00

Göze tutulup çevrilince içindeki renkli cam parçalarını küçük aynalara yansıtarak çeşitli geometrik şekiller gösteren boru.

Aynalar kenarları birbirine değecek biçimde ve aralarında belirli bir açı ayarlanarak yerleştirilir. Silindirin göze tutulan kısmında ufak bir delik, diğer ucunda ise aralarında bir boşluk olan iki cam vardır. Bu boşlukta sallandıkça hareket eden renkli camlar yada boncuklar bulunur.

Kaleydoskopa bakılacağı zaman bir ucunun pencere veya lamba gibi aydınlık bir yere doğru tutulması gerekir. Uçtaki dış cam buzlu olduğu için dış kaynaktan gelen ışığı dağıtır ve boncukların arkasında parlak bir ışık tabakası oluşturur.

Kaleydoskopun içinde oluşan şekilleri, ışığı renkli boncuklardan yansıtan iki ayna meydana getirir. Görüntülerin sayısı iki aynanın birbiri ile yaptığı açının derecesine bağlıdır.

Kaleydoskopların silindir ucuna cam yerine mercek takılan başka bir türü de vardır. Mercekten geçen, örneğin bir odanın içindeki eşyalar, üçgenler içinde tekrarlanan kaleydoskopik şekiller olarak görülürler.

Kağıt

2007-09-27T17:18:00.000+03:00

Kağıt çok geniş kullanım alanına sahip olan bir maddedir.

Ağaç ve bitki gibi maddelerden elde edilen ve selüloz adlı bir maddeden oluşan lifler özel kimyasal işlemlerden geçirilerek kağıda dönüştürülür.
Lifler suyla karıştırılarak hamur haline getirilir.Bu hamur düzgün bir yüzeye yayıldığı zaman içindeki su kurur ve geriye tabaka haline gelmiş olan ağaç lifleri kalır. Bir çok kağıt türleri sadece birkaç lif kalınlığındadır. Kağıt kalınlığı özel ölçülerle belirtilir.

Kağıt yapımında kullanılan hammaddenin %97‘si çam, ladin ve köknar gibi ağaçlardan elde edilir.Ayrıca kullanılmış kağıtlarda toplanarak yeniden kağıt yapımında kullanılır. Kullanılmış kağıtlar önce makinelerde parçalanır ve tekrar hamur haline getirilir. Sonra gerekirse kimyasal işlemlerden geçirilerek üzerinde bulunan mürekkep ve boya gibi istenmeyen maddelerden temizlenir. Hamur yıkanır ve kitap basımında kullanılacak ve beyaz kağıt yapılacaksa rengi beyazlaştırılır.

Jiroskop

2007-09-27T17:13:00.000+03:00

Eksenlerinin biri çevresinde dönen ve dönme ekseni değişikliğe uğramadan istenildiği gibi yer değiştirebilen gerece verilen addır.

Jiroskopun tekerleğine rotor adı verilir. Rotorun orta çapı doğrultusunda ve çevresinde koruyucu bir halka vardır. Ayrıca bir de kutupları doğrultusunda çevresini saran halka bulunur.Bunlar jiroskopun kolay kullanılmasını sağlar.Bir ipi, eksen çevresinde sarıp, sonra çekerek jiroskopu döndürebiliriz. Dönmekte olan jiroskop, bir kalem ucuna konulsa bile devrilmeden durabilir. Rotor yavaşlayınca jiroskop yukarı doğru olan durumunu değiştirir fakat devrilmez. Üzerinde durduğu noktanın düşeyinden geçen sanal bir eksen çevresinde yavaşça dönmesini sürdürür. Bu hareket topaçın yalpalamasına benzer. Buna salınım denir. Salınım daima, uygulanan kuvvete dik doğrultuda oluşur. Bu durumda etkiyen kuvvet, yerin merkezine doğru olan yerçekimi kuvvetidir. Jiroskop ağırsa ve hızla dönüyorsa, salınımları yavaş olur.

Jiroskopun kullanıldığı yerlerden biri gemilerdir. Dalgalı denizlerde gemilerin dengede durmasını ve rahat bir yolculuk yapılmasını sağlar. Bundan başka uçaklardaki gösterge tablosunda bir jiroskop tarafından kontrol edilen sanal bir ufuk çizgisi vardır. Bu uçağın eğilme açısını gösterir.

Jet Motoru

2007-09-27T17:09:00.000+03:00

Jet motorunda hava, motorun önündeki kompresör denilen bir kısım tarafından emilir. Kompresörde, pervaneye benzeyen ve havayı geriye doğru iten, dönen kanatlı çarklar vardır. Her dönüşten sonra , dönen havanın geriye doğru çıkması için bir duraklama olur.

Kompresör, diğer uçaklardaki pervanelerin yaptığı gibi ileri doğru götürmez. Havayı, küçük hacimli bir yer olan yanma odasına basınçla gönderir. Kompresör olmaza , havada motorun iyi çalışmasına yetecek oksijen olmaz. Oksijen jet yakıtının yanması için gereklidir.

Yanma odasında memelerden belirli oranda yakıt püskürtülür. Parafinin özel bir türü olan jet yakıtı elektrikli bir sistemle ateşlenir. Yakıtın yanmasıyla, yanma odasındaki gazın sıcaklığı 1100 santigrat dereceye yükselir. Isınan gaz genleşir, yeniden kompresöre dönemez çünkü oradan gelen basınçlı hava buna engel olur. Sıcak gazın çıkabileceği tek yol, uçağın kuyruğuna doğru giden çılış borusudur. Gazın çıkış hızı belli bir değere ulaşınca motorun hareketi başlar.

İyon

2007-09-27T16:45:00.000+03:00

Kelime anlamı dolaşan, hareket eden olan iyon, elektron sayısı farklı olan atomlara verilen addır.

Bir atom elektronlarından birini kaybederse, pozitif değerli iyona, bir elektron alırsa bu kez negatif değerli iyona dönüşür. Atomun elektron kaybetmesine ya da kazanmasına iyonlaşma olayı adı verilir.

Dünyayı iyonlardan oluşan ve iyonosfer denilen bir tabaka çevreler. İyonosfer yer kabuğunu 100-300 km arasında bir yüksekliğe kadar kaplar. Bu tabakada hava, güneşin kuvvetli ışınım gücü ile iyonlaşır. İçindeki bütün atomların iyonlaştığı bu tür gazlara plazma adı verilir. İyonosfer saye-sinde uzak yerlerdeki radyo programlarını dinleme olanağı sağlanmaktadır. İyon katı radyo dalgalarını, aynanın ışığı yansıtmasına benzer bir yöntemle yansıtır.

İvme

2007-09-27T16:40:00.000+03:00

Bir cismin hızı artıyorsa ivme kazanıyor denir.

Ancak cisim, bir kuvvetin etkisiyle hızlanır. Aksi halde ya hızı yavaşlar ya da durur. Ör Tüfeğin tetiğine basılınca mermi harekete geçer ve tüfek namlunun ucuna gider. Buradaki hızı en fazla olduğu yerdir. Namludan çıktıktan sonra mermiye etki eden bir kuvvet kalmaz. Havanın direnci ile yavaşlar, yerçekimi ile aşağıya doğru iner. Havanın direnci ve yerçekimi olmasaydı mermi düz bir yol boyunca hiç durmadan giderdi.

Bir cimin hızı bir yöne doğru azalırken, başka bir yöne doğru hızlanır. Ör Bir otomobil kuzeye doğru 50 km hızla gidiyor olsun, sonra bir viraja gelip aynı hızla doğuya yönelsin. Bu durumda doğuya doğru hızı 0 km.’den 50 km’ye çıkarken, kuzey yönüne doğru 50 km’den 0 km’ye düşer.Otomobil doğuya doğru hızlanmış, kuzeye doğru yavaşlamıştır.

İstatistik

2007-09-27T16:23:00.000+03:00

İstatistik, kişisel ve nesnelerle ilgili bilgileri içeren bir bilim dalıdır. Bundan başka toplanan verilere ve bu verilerin toplama ve inceleme yöntemlerine de istatistik denir. Günümüzde günlük yaşamda çok fazla kullanılmaktadır.

Ör:1000 adet dolmakalemin iyi yazıp yazmadığı hakkında bir bilgi sahibi olmak için tek tek denet-lemek çok zaman alacağından içinden seçilen 20 adet dolmakalemle yapılan inceleme bütün dolmakalemler hakkında bize bir bilgi verebilir. Ancak seçilen dolmakalemler sadece belirli bir yerden alınırsa bu sağlıklı bir istatiski sonuç veremeyebilir. Çünkü en iyi olanlar en üst sırada bulu-nuyor olabilir. Bu nedenle sağlıklı bir istatistik yapabilmek için kutunun her sırasından dolmakalem seçilmelidir.

İpek

2007-09-27T16:15:00.000+03:00

İpekböceği kozlarından elde edilen çok ince ve parlak bir teldir.

İpek ipekböceği adı verilen küçük bir kurtçuğun ürettiği doğal bir ipliktir ve kozası tek bir iplikten oluşur.

İpek, ipekböceği larvasının ağzının yanındaki salgıbezlerinden, iplik üretici bir gözenek aracılığı ile salgılanır. İpek, sıvı halde salgılanır, ancak hava ile temas edince katı hale dönüşür.İpeğin elde edilebilmesi için kozalar ısıtılır ve ipek el yada makine ile sağılır. Ancak, koza üzerindeki ipek telleri bir arada tutan doğal yapıştırıcı maddeyi yumuşatmak için kozalar önceden suya sokulur. 1 kg. ipek elde etmek için 5000 adet kozanın sağılması gerekir.

İpeğin ana maddesi fibroin denilen bir protein olup, ipek lifleri son derece ince ve bir o kadar da sağlamdır. Bir kozayı oluşturan ipliğin uzunluğu 1000 m.’den fazla olabilir.

İnci

2007-09-27T16:11:00.000+03:00

İstiridye cinsinden kabuklu deniz hayvanlarının içinden çıkan sedef renginde süs tanesi.

Kabuklu bir deniz hayvanının kabuğunun içine giren kum veya çakıl gibi sert bir cisim hayvanı rahatsız eder. Hayvan bu cismi, kabuğunu astarlayan pürüzsüz bir maddeyle tabakalar halinde örter. Sert billursu bir kristalin olan aragonitten oluşan bu maddeye sedef adı verilir. Kabuğun altındaki deri tarafından oluşturulan sedef, kumu iyice kaplayınca hayvan artık rahatsız olmaz. Sedefle kaplanan kuma inci adı verilir.

X Işını

2007-09-27T16:08:00.000+03:00

X ışınları normal ışın demetine benzer. Normal ışık nasıl cam gibi cisimden geçerse X ışınları da bir çok cismin içinden geçebilir. Ancak bu ışınların bir özelliği bazı cisimlerden de geçebilmesidir. Bu özelliğinden dolayı bir çok bilim, endüstri ve tıp alanlarında kullanılmaktadır.

X ışınları hareket eden elektronların metal yüzeye çarpması ile oluşan enerji meydana getirirler. Elektrik yüklü bir taneciğin hareketi hızlandırıldığı veya yavaşlatıldığı zaman, bu parça enerjiyi ışınım olarak dışarı verir. Küçük dalgalardan oluşan bu ışınıma elektromanyetik dalgalar denir. Bu dalgalar cisimlerin içinde ve boşlukta hareket edebilirler.

Dalga uzunluğu, birbiri ardından oluşan iki dalganın en yüksek noktaları arasındaki uzaklıktır. Dalga uzunluğu ne kadar kısa olursa, enerji o kadar fazla olur. Buna göre x ışınlarının enerjisi normal ışınların oluşturduğu enerjiden çok daha fazladır. X ışınlarının normal ışığın geçemediği cisimlerden geçmesinin nedeni budur.

İçgüdü

2007-09-27T16:05:00.000+03:00

Canlıları, araya düşünce girmeksizin, kendilerine yararlı yada gerekli işlere güden duyguya içgüdü denir.

Bir canlının içgüdüsel hareketi anne ve babasından kendisine kalıtım yoluyla geçen bir özelliktir. Vücudun sinir sistemi belli koşullara önceden belirlenmiş biçimlerde tepkisini gösterir.

Ör:Yengeç şeytan minaresi gibi kabuklu deniz hayvanlarının attığı kabukları toplar ve tehlike anında kendisini korumak için içgüdüsel olarak bu kabukların içine saklanır. Ancak bazı içgüdesel davranışlar öğrenme yoluyla değişiklik gösterebilir. Ör:Akvaryumun camına vuruca kabuğuna çekilen yengeç birkaç gün sonra bunun tehlikeli olmadığını anlayınca kabuğuna çekilmekten vazgeçebilir.

Işın Tedavisi

2007-09-27T16:03:00.000+03:00

Bir hastalığın ışınım (radyasyon) yoluyla tedavisine ışın tedavisi denir.

Işın tedavilerinden biri, röntgen filmleri olup, vücudun kemikler gibi derinin altındaki bölümlerini gösterir. Röntgen makinesinden yayılan X ışınlarına uzun süre maruz kalındığı zaman hücreleri öldürdüğü için çok tehlikelidir.

Diğer bir tedavi şekli gama ışınlarıdır. Vücutta oluşan kanser gibi zararlı tümörlerin tedavisinde kullanılır.Gama ışınları vücuda girince bazı hücreler tarafından emilir. Bu hücrelerin kimyasal yapısını değiştirir ve oluşan zararlı maddeler hücreyi öldürür.

Işığın tedavisinin bir türü de, içinde radyum adı verilen radyoaktif maddelerin bulunduğu iğne yada kapsüller kullanılarak yapılan tedavidir. Bu yöntem, vücudun yüzeyine yakın urların tedavisinde kullanılır. İçi oyuk ve hava geçirmeyen iğne yada kapsüllerin içine az miktarda radyum doldurulur. Bu iğne yada kapsüller altın, platin gibi ağır metallerden yapılır. Radyum iğneleri yada kapsülleri küçük kanserli urlara batırılır ve gama ışınları uru tam olarak öldürene kadar burada bırakılır.

Isıtma Sistemleri

2007-09-27T15:48:00.000+03:00

Isı bir yerden bir yere 3 yolla ulaşır. Isınan maddenin atomundan atomuna giderek (letim yada kondüksiyon), boşlukta dalgalar şeklinde (güneşten gelen ısının dünyaya ulaşması) ve taşınma yoluyla. (konveksiyon)

Buna göre ısıtma sistemlerini şöyle açıklayabiliriz. Hava ısıtma ünitesinde ısıtılmakta ve kanallardan odalara üflenmektedir. Hava döşeme veya duvarlar içindeki kanallardan geçebilir. Sıcaklık fazla gelirse vantilatör kapatılır.Dolaşan hava yeniden ısıtıcıya giderek ısınır. Sıcak su pompalanarak borularla radyatörlere ulaşır. Isıtıcıdaki su, gaz veya elektrikle de ısıtılabilir. Termostat ve zaman ayarlı saatle sıcaklığı ve zamanı kontrol edilir. Genleşme kazanı, ısıtıcıda olabilecek taşmaları dışarı akıtır. Sıcaklık fazla gelirse radyatörler kapatılır.

Isı

2007-09-27T15:34:00.000+03:00

Isı bir cisimdeki sıcaklığın artmasına yol açan fiziksel güçtür.

Her madde atom denilen sayısız küçük taneciklerden oluşmuştur ve sürekli olarak hareket ederler.
Bu nedenle kinetik enerjiye sahiptirler. Buna göre, bir cismin ısı enerjisi, onun hareket eden atomlarının kinetik enerjisine eşdeğerdir. Atomların hareket hızı arttıkça, cismin sıcaklığı da yükselir. Buna göre bir cismi ısıtmak, onun atomlarının hareketini hızlandırmak demektir.
Isı enerjisi başka enerji çeşitlerine dönüşebilir. Ör. Buharlı lokomotiflerde, kazandaki ısı tekerlekleri döndüren bir mekanik enerjiye dönüşür. Bir jet motorunda yakıtın yanmasıyla çıkan ısı, sıcak gazların kinetik enerjisi şekline girerek bunların geriye doğru püskürtülmesiyle de araç ileri doğru gitmektedir.

Bir cismin sıcaklığını bir santigrat derece yükseltmek için gereken ısı, cismin ısı kapasitesidir. Suyun miktarı ne kadar fazla olursa, ısı kapasitesi de o kadar fazla olur.
Isı 3 şekilde yayılır. Konveksiyon şeklinde yayılma yalnız sıvı ve gazlarda olur. Isınarak yoğunluğu azalan sıvılar yükselirler; onların yerini daha soğuk sıvı veya gazlar alır.

İletimle ısı yayılması katı cisimlerde olur. Isınan uçtaki moleküller daha hızlı hareket ederler ve yakınlarındaki moleküllerini de harekete geçirirler.

Işınımla yayılmada ısı kaynağı, havanın moleküllerini hızlandırır ve her yöne yayılan ısı dalgaları oluşur.

Ilgım

2007-09-27T15:32:00.000+03:00

Olağanüstü sıcak ve soğuk bir hava tabakasının neden olduğu göz aldanması olayına ılgım yada diğer adıyla serap denir.

Çok sıcaj bir günde bazen önümüzdeki yolu su ile kaplı görürüz. Ancak yolda ilerlesek de bu suya ulaşamayız. Çünkü gerçekte su yoktur. Yere yakın olan hava tabakası üstteki havadan daha soğuksa yüksek bir ılgım oluşur. Cisimden yansıyan ışınlar sıcak havadan soğuk havaya geçerken aşağıya doğru kırılır ve görüntü daha yüksek bir yerden geliyormuş gibi görünür. Yine yere yakın hava tabakası üstteki havadan daha sıcaksa alçak ılgım oluşturur. Işınlar soğuk havadan sıcak havaya doğru kırılır. Böylece gökyüzünden gelen ışınlar yerde bir göl görüntüsü oluşturur.

Hücre

2007-09-27T15:29:00.000+03:00

Bitki ve hayvanlarda dokuları meydana getiren öğelerden her birine hücre adı verilir.

Canlı bir hücre hücre zarı, stoplazma ve hücre çekirdeği olarak 3 ana bölümden meydana gelir.

Hücre zarı, hücredeki oluşumları çevreleyen bir zardır. Bu zarın altında gri renkte stoplazma adı verilen bir madde bulunur. Stoplazma kıvrımlı zar tabakaları içerir ve bu zar tabakaları endoplazma ağı adını alır. Bu zar dışta hücre zarına, içte çekirdek zarına bağlıdır. Endoplazma ağı üzerinde ribozom denilen küçük ve yuvarlak oluşumlar bulunur. Stoplazmadaki organelleden biri de mitokondriyumlardır. İç ve dış zarları vardır ve bunlar hücrenin enerji kaynaklarıdır. Stoplazmadaki bir başka organel ise, golgi cisimciğidir. Ribozomlarda yapılan proteinleri taşıma ve depolama görevini görürler. Stoplazmanın ortasındaki yapı hücre çekirdeğidir. Çekirdek, çekirdek zarı adı verilen bir zarla çevrilidir. Hücre çekirdeği stoplazmadaki hareketleri ve hücre bölünmesini denetler. Hücre çekirdeği, stoplazma ve hücre zarı bir arada çalışarak yaşamsal etkinlikleri sağlarlar. İhtiyaçları oldukları enerjiyi de organizmanın yediği besinlerden alırlar. Hücre bu enerjiyi organizmaya gerekli protein ve yağ gibi büyük moleküller yapmak için kullanırlar. Moleküller hücreden kanallar içinden geçerler. Moleküllerin hücrelerin kimyasal çalışması sırasında endoplazma ağı kafes görevini görür. Proteinler ribozomlar tarafından yapılır. Hücre çekirdeğinde kimyasal bir uyarı oluşur. Bu uyarı stoplazma ve ribozomlara iletilir. Belli bir proteinde bulunması gereken aminoasitleri belirler. Gereksinilen aminoasitler ribozomlara başka kimyasal maddeler tarafından taşınır ve ribozomlarda bu maddeleri istenilen proteini oluşturmak için birleştirir.

Hormon

2007-09-27T15:15:00.000+03:00

Hormonlar hayvanlarda ve bitkilerde bulunan kimyasal habercilerdir.

Çoğu hayvanlarda hormonlar salgıbezi denilen dokularda üretilir. Salgıbezleri vücudun çeşitli bölgelerinde bulunur. Bunlarda oluşan çeşitli hormonlar kan yoluyla çeşitli yerlere taşınır ve belirli görevler alırlar.Bitki hormonları ise, yaprakların ve meyvelerin büyümesi ve dökülmesi gibi süreçleri denetler.

Hipofiz

2007-09-27T15:11:00.000+03:00

Bezelye tanesi büyüklüğünde bir salgı bezidir. Beynin tabanında bulunur. Bu bezler hormon adı verilen kimyasal maddeleri salgılar ve doğrudan kana karışırlar. Hormonlar; büyüme, solunum, sindirim, üreme ve kandaki şeker miktarını gibi etkinlikleri denetler. Korku ve öfke gibi durumlarda vücudan hemen tepki göstermesini sağlarlar.

İnsanlarda ve memelilerde hipofiz bezi ön lop ve arka lop olmak üzere 2 bölümden oluşur ve 6 hormon salgılanır. Bu hormonların 6’sı ön lopta üretilir ve hormonlardan büyüme hormonu adı verileni kemiklerin ve öbür vücut dokularının büyümesini denetler. Ön loptan salgılanan hormon-lardan bir prolaktin adını alır ve yavrulayacak memelilerde meme bezlerine süt yapma emri verir. Diğer bir hormon ise, iç salgı bezlerine hormon salgılama emri verir.

Her hormon belli bir salgı bezini denetler ve buna hedef salgı bezi denir. Ön lop hormonlarının hedef bezlerinden birisi kalkanbezidir ve boyunda bulunur. Buradan salgılanan hormona tiroksin denir ve vücut hücrelerinin metabolizmasını denetler. Küçük çocuklardaki hormonun eksikliğinde beyin gelişmez ve büyüme engellenir. Hipofiz bezi çocukluk sırasında zedelenirse cinsel erginliğe erişememe gibi sorunlar ortaya çıkar. Böyle durumlarda hipofiz hormonları yapay olarak verilir.

Hidroelektrik Güç

2007-09-27T15:02:00.000+03:00

Hidroelektrik güç suyun düşüşünden yararlanılarak elde edilen elektrik gücüdür.

Hidroelektrik güç santralleri suyun düşüşünden yararlanarak elektrik elde etmeye yararlar. Hidroelektrik santrallerinde güç suyun akışından elde edilir. Hidrolik türbine suyun çarpması onun dönmesini sağlar. Bu türbine bağlı mıknatıs veya bobinlerin dönmesiyle elektrik elde edilmiş olur. Bu tür santraller diğerlerinden daha ucuzdur. Bir yakıta ve onu elektrik santraline taşımaya gerek yoktur. Yakıt kullanılmadığı içinde havayı kirleten bir dumanı söz konusu değildir.

Hız Ölçer

2007-09-27T14:55:00.000+03:00

Hız ölçerin en önemli parçası mıknatıstır. Mıknatıstaki kuvvet, bir magnetik alan şeklinde çevresine yayılmıştır. Mıknatıs dönerse, çevresindeki magnetik alanda onunla birlikte döner. Mıknatıs, ön tekerleğe bağlanmış olan bükülebilir bir kablo ile döndürülür.

Taşıtın hızı arttıkça mıknatısın dönüş hızıda artar. Mıknatıs alüminyum bir halka içinde döner ve elektrik akımı oluşturur. Bu akımda ikinci bir magnetik alan oluşmasına yol açar. Bu magnetik alan mıknatıstaki magnetik alanı yok eder. Alüminyum halkada bu şekilde oluşan kuvvete burulma denir.

Mıknatıs ne kadar hızla dönerse burulma kuvveti o kadar artar. Alüminyum halka rahatça dönemez, yalnızca küçük salınımlar yapar. Arka tarafında sarmal bir yay vardır. Halka burulma kuvvetinin şiddetiyle orantılı olarak salınır. Halkaya bağlı ibre de bir ölçüye bağlı olarak göstergedeki hız değerlerinin okunmasını sağlar.

Helyum

2007-09-27T14:52:00.000+03:00

Helyum renksiz, tadı ve kokusu olmayan bir gazdır.

Helyum soy gazlar (başka elementlerle kolay kolay tepkimeye girmez, yanıcı olmaz ve kimyasal yöntemlerle kimlikleri belirlenemez) adı verilen elementlerdendir. Doğal yer gazlarından elde edilir. Hidrojenden sonra gelen en hafif gazdır. Helyum gazının sıvılaştırılması, için önce soğutulması, yüksek basınç uygulanması ve son olarakta hızla genleştirilmesi gerekir. Ani genleşme ve soğuma sıvılaşmaya neden olur. Sıvı helyum salt sıfır dereceye yaklaştığında aşırı akışkan bir hale dönüşür. Aşırı akışkan helyum bulunduğu kabın içinden taşabilir. Helyum en düşük sıcaklıkta bile sıvı halini koruduğu için sıvı helyum düşük sıcaklıkların oluşturulmasında faydalanılır.

Güneşin tutulması sırasında güneşin atmosferindeki kızgın gazlar görünür. Bu gazlar arasında helyum yaydığı ışıkla kendisini belli eder.

Helyograf

2007-09-27T14:50:00.000+03:00

Haberleşmeyi sağlayan bir alettir.

Bir ayna güneşe doğru her açıda döndürülebilecek ve dolayısıyla ışığı her yönde yansıtabilecek bir biçimde yerleştirilir. Aynadan gelen ışıkta bakma sopasının üzerindeki bir diskin tam ortasına getirilir. Sonra sopa, tam alıcı istasyonunun yönünde ayarlanır. Işık bir düğmeye basılarak sağlanır. Düğme yada aynanın açısını kısa bir süre için değiştirir yada aynanın önündeki bir kapağı açıp, kapar. Güneş ışınlarının geldiği yön değiştikçe ayna, yansıyan ışığın alıcı istasyonuyla aynı doğrultuda kalmasını sağlayacak biçimde ayarlanır. Işık eğer güneşe ters yönde bir yere gönderilecekse ışığı birinci aynanın üzerine yansıtmak için ikinci bir ayna daha kullanılır.

Güneş Sistemi

2007-09-27T14:39:00.000+03:00

Dünya hem uzayda yol alır, hem de güneşin yörüngesinde döner. Öteki gezegenler ve gök cisimleride güneşin çevresinde dolaşır. Güneşin dahil olduğu bu topluluğa güneş sistemi denir.

Güneş siteminin merkezinde bulunan güneş, yoğun alev ve bir gaz küresidir. Merkezindeki sıcaklık milyonlarca dereceyi bulur. Yüzeyindeki sıcaklık 6000 derecedir.

Güneş sistemdeki en büyük cisimdir. Güneşte bulunan maddelerin çoğu hidrojen gazıdır. Hidrojen yavaş yavaş helyum gazına dönüşürken enerji açığa çıkarır. Güneş 5 milyar yıldır uzaya ısı ve ışık göndermektedir.

Gübre

2007-09-27T14:37:00.000+03:00

Bitki ve ekinlerin verimini arttırmak için toprağa katılan maddedir.

Gübrelerin çoğu yerkabuğunda bulunan ve özel olarak çıkarılan doğal maddelerden oluşur. Gübrelerin bir kısmı fabrikalarda yapılır, bir kısmı da başka maddelerin yapımı sırasında oluşan artık ürünlerden elde edilir. (Demir işletilen maden ocaklarında elde edilen fosforlu gübre böyle bir artık üründür.)

Gözlemevi

2007-09-27T14:31:00.000+03:00

Günümüzde gözlemevleri uzayın yörüngesine yerleştirilen uydu şeklinde olmaktadır.
Kama şeklinde olan 9 bölmesinin içinde kızılötesi, morötesi ve röntgen ışınlarını ölçerek güneşi ve etrafındaki havayı sürekli bir şekilde inceleyen elektronik aletler vardır. Güneş hücreleri güneş enerjisini uydunun kullandığı elektrik enerjisine dönüştürür. Basınç altında olan azot ise uyduyu sabit tutan jiroskopik kontrol sistemine güç sağlar. Uydunun üst bölümü her zaman güneşin merkezine dönüktür. Dokuz köşeli alt bölüm ise, kendi etrafında döner. Böylece aletlerin güneş ışınlarıyla uzayın diğer kısımlarındaki ışınımı karşılaştırmaları mümkün olur.

Elde edilen bilgiler bir banda kaydedilir ve gerektiği zaman bilim adamlarına ulaştırılır.

Göz

2007-09-27T14:28:00.000+03:00

Göz görme organıdır.

İnsan gözü çapı 2,5 cm kadar olan yuvarlak bir küredir.

Göz yuvarının tamamı kemiklerle çevrili bir yuvanın içinde yer almaktadır. Işık ışınları gözbebeğinden geçerek göz merceğine gelirler. Bu mercekte ışınları ağtabaka üzerinde toplayacak şekilde kırar. Ağtabakadaki hücreler üzerlerine ışık düştüğü zaman ışığa kimyasal tepkime gösterir. Gözde ışık giren delik gözbebeğidir ve gözbebeği ışık miktarını ayarlamak için büyür ya da küçülür. Ağtabakaya gelen ışık miktarını iris düzenler, iris aynı zamanda göze rengi veren bölümdür. İriste gözbebeğinin çapını ayarlayan kaslar vardır.

Her gözde 2 göz kapağı vardır ve üzerlerindeki kirpikler gözü tozlara karşı korur. Göz merceğinin arka tarafına düşen göz yuvarı, camsı sıvı ile doludur. Bu sıvının içinde tuzlar, proteinler ve çoğunluğu sudan oluşan peltemsi bir maddedir. Işık göz merceğinden geçer camsı sıvıdan ağtabakaya gelir ve dip kısımdaki ışığa duyarlı hücrelere ulaşır.

Gelgit

2007-09-27T14:23:00.000+03:00

Deniz suyu düzeyi, kıyı boyunca değişiklik gösterir. Zaman zaman sular sahilin daha fazla bölümünü kaplayabilir. Deniz düzeyinde gündüz ve gece yükselme ve alçalma olur. Bu değişikliklere gelgit olayı denir.

Gelgite güneş ve ay neden olur. Ayın çekimi dünyanın her yerinde denizlerinde etkili olur. Çekimin en kuvvetli olduğu yer dünyanın aya en yakın olduğu yerdedir. Ayın dünyaya dikey olduğu bölge ile dünyanın diğer yüzündeki aynı yerde deniz suları kabarır. Bu nedenle ayın yükseldiği yerde sular aya doğru kabarır. Güneşin etkisi ise ayın etkisi kadar büyük olmaz. Bunun nedeni de güneşin dünyaya olan uzaklığının ayın uzaklığından daha büyük olmasından kaynaklanmaktadır.

Suların kabarması deniz yüzeyini yükseltir. Buna kabarma denir. Kabarma sırasında suların yükselmesi ile deniz kıyısındaki yerler su altında kalır. Gelgit sırasında su altında kalan yerlere gelgit alanı denir. Bu alan çok geniş olabilir.

Suların çekilmesi sırasında ise, deniz yüzeyi alçalır. Sular gelgit alanından denize doğru çekilirken bu alan üzerinde havuzlar oluşturabilirler. Sahilde suların yükselmesi sırasında denizin sürüklediği kabuk ve yosunlar kıyı boyunca bir çizgi meydana getirir. Bu çizgi suyun sahilde ne kadar yükseldiğini belirtir.

Geıger Sayacı

2007-09-27T13:59:00.000+03:00

Radyoaktiviteyi ölçen sayaçlara denir. Geiger sayacı kayalardaki uranyum gibi radyoaktif maddelerin aranmasında kullanılır.

Sayaç 10 cm. boyunda ve içinde argon gazı bulunan küçük bir cam tüpten oluşur. Bu gaza bir miktar basınç verilmiştir. Tüpün içinde bir tel vardır. Başka bir tel de, tüpün içindeki telin çevresini saran bir metal silindire bağlıdır. İki tele bir voltaj verilmiştir. Ortadaki tele pozitif elektrik (anot) yükü verilir, metal silindire ise negatif elektrik (katot) verilir.(anot ve katodun ortak adı elektrottur)Işınım camdan geçerken içteki gazın atomlarıyla çok hızlı çarpışır, bunun sonucunda atomların elektron kısmı ayrılır.Elektronlar eksi elektrik yükü taşırlar. Atomların kalan parçaları artı elektrik yüklüdür. Elektronlar anoda doğru çekilirken gazın başka atomlarına çarparak onları da yüklü taneciklere ayırırlar. Böylece daha fazla elektron açığa çıkmış olur. Artı iyonlarda katod tarafından çekilir. Yüklü taneciklerin bu hareketi, elektrik devresinde bir akım doğurur. Akımın miktarı bir göstergenin ibresiyle değerlendirilebilir.

Gebelik

2007-09-27T13:54:00.000+03:00

Canlının anne dölyatağındaki gelişim süresidir. Gebelik döllenme ile başlar. Döllenme dişi cinsiyet hücresi yumurta ile erkek cinsiyet hücresi spermin birleşmesidir. Daha sonra döllenmiş yumurta, annenin dölyatağında büyüyüp gelişmeye başlar ve gebelik yavrunun doğmasıyla sona erer.

Fosfor

2007-09-27T13:49:00.000+03:00

Kimyasal elementlerden biri olan fosfor, normal sıcaklıkta balmumu yumuşaklığında katı bir maddedir.

Bazı sıvılarda erirse de suda çözünmez. Bu nedenle genellikle su altında saklanır. Hava ile temas etmesi çok tehlikelidir. Buharı son derece zehirlidir. Aynı zamanda havadaki oksijenle kolaylıkla birleşir. Bu kimyasal tepkime çok hızlıdır ve fosfor alev alır, fosfor pentaoksit oluşur. Beyaz, kırmızı ve siyah fosfor olmak üzere 3 çeşittir.

Beyaz fosfor, karbon ve kalsiyum fosfat madenlerinden oluşan bir karışımın ısıtılmasıyla elde edilir. Yangın bombalarında ve fare zehirlerinde kullanılır.
Kırmızı fosfor, beyaz fosforun kapalı bir kap içinde 300 dereceye kadar ısıtılmasıyla elde edilir. Sülfir ile birlikte kibrit yapımında ve gökyüzünde yazı yazan uçakların dumanının yapımında kullanılır.

Siyah fosfor, beyaz fosforun yüksek basınçta 200 dereceye kadar ısıtılmasıyla elde edilir ve sadece kimya laboratuarlarda kullanılır.

Bundan başka fosfor, insan vücudunun %1’den fazlasını oluşturur ve kemikler, dişler ve dokular için gereklidir.

Estetik Cerrahi

2007-09-27T13:46:00.000+03:00

Estetik cerrahi vücut dokularının biçimlendirilmesiyle ilgili bir tıp dalıdır.

Bazen kazalarda insanların bazı organları çok ağır bir şekilde yaralanır ve ya biçim değişikliğine uğrar. Deri üzerinde büyük yara izleri kalabilir. Bütün bu sorunlar estetik cerrahi uzmanları tarafından giderilir. Estetik cerrahi ayrıca doğuştan varolan biçim bozukluklarını da tedavi eder.

Estetik cerrahi uzmanlarının doku biçimlendirmede yararlandıkları başlıca yöntem, vücudun bir başka kesiminden kestikleri deri parçalarını tedavi gören kesime eklemektir. Cerrah yeni dokuyu ekledikten sonra bu kesime yeniden bir biçim verir. Eklenen deri zamanla bu vücut bölümünün bir parçası haline gelir. Estetik cerrahi ameliyatlarının bir başka türü de, eklenen deri parçalarının sinir iplikçikleri de içerdikleri ameliyatlardır. Böylece eklenen deriler daha geniş olur. Bütün bunlardan başka estetik cerrahide kemiklere yapılan eklemelerle ilgili ameliyatlar yapılmak-tadır. Bir hastanın çene kemiğindeki bir aksaklık, kaburga kemiklerinden çıkarılan bir parçayla giderilebilir.

Bütün estetik ameliyatlarında başarılı olan sonuç, hastanın kendinden alınan doku parçasının eklenmesiyle yapılan ameliyatlardır. Çünkü bir başka kişiden aktarılan dokular, hastanın vücudu tarafından reddedilebilir ve yeni yerinde bir gelişme göstermeyebilir.

Enzim

2007-09-27T13:40:00.000+03:00

İnsanlar günlük hayatlarındaki hareketleri için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Bu gereksinmelerini de yiyeceklerden sağlarlar. Besinler mide ve bağırsaklarda enzim adı verilen özek kimyasal maddeler tarafından parçalanır ve sindirilir. Sindirim ürünleri emilir ve vücut hareketleri tarafından metabolizma sürecinde enerji sağlamak için kullanılır. Enzimler her vücut hücresinde bulunur ve solunum, büyüme, kasların kasılması ve sinirlerin çalışması gibi etkinliklere katılırlar.

Bundan başka enzimler vücut dışında da önemlidir. Ekmek, peynir, şarap ve bira yapımında oluşan kimyasal tepkimelerin nedenidir. Buna mayalanma ve ya diğer adıyla fermantasyon denir. Enzimlerin kendilerine özgü nitelikleri vardır. Aminoasit adı verilen yapı taşlarının zincirlerinin oluşturduğu büyük protein molekülleridir. Her biri diğerinden farklıdır. Bu nedenle, belirli bir enzim, sadece belirli madde ve ya birbiri ile yakından ilişkili maddeler grubu ile tepkimeleri denetleyebilir. Vücutta oluşan binlerce tepkimeyle ilgili olarak binlerce değişik enzim vardır.

Enzimler binlerce atomdan oluşan son derece karışık kimyasal maddeler olup, yaşam için çok gereklidir.

Enlem ve Boylam

2007-09-27T13:38:00.000+03:00

Dünyanın yüzeyi enlem ve boylam adı verilen düşsel dairelerle çevrelenmiştir. Kuzey ve güney doğrultusunda olan boylamlar kuzey ve güney kutuplarını birleştirir. Doğu ve batı doğrultusunda olan enlemler ise boylamları dik olarak keser.Kuzey ve güney doğrultusundaki dairelere meridyen, doğu ve batı doğrultusundaki dairelere de paralel adı verilir. Meridyenler kuzey ve güney kutuplarında birleşirken, paraleller hiçbir yerde birbirlerini kesmez. Ana paralel olan ekvator, dünyayı kuzey ve güney kutuplarından eşit uzaklıktaki bir noktada çevreler ve dünyayı kuzey ve güney yarıküre olmak üzere ikiye böler.

Enlem bir noktanın sadece ekvatordan uzaklık derecesini, boylam ise bir noktanın doğu ve batı doğrultusundaki yerini belirtir.

Eklem

2007-09-27T13:34:00.000+03:00

İki kemiğin bir noktada buluştuğu yere eklem adı verilir.

Vücutta yapabildikleri hareketlere göre tam oynar eklem, yarı oynar eklem ve oynamaz eklem olmak üzere 3 gruba ayrılırlar.

Bacaklarımız ve kollarımızdaki eklemler tam oynar eklemlerdir. Omurgayı oluşturan omurların arasındaki eklemler yarı oynar eklemlerdir. Kafatasımızdaki yassı kemiklerin arasındaki eklemler ise oynamaz eklemlerdir.

Eklem kapsülünde eklemi yağlamak için sinovya sıvısı denilen özel bir sıvı vardır. Aşınmayı önlemek için eklemlerdeki kemik yüzeyleri sert, dayanıklı bir kıkırdak tabakası ile kaplıdır. Eklem etrafında oluşan örtü tabakasına sinovya zarı denir. Bu zar sinovya sıvısı salgılar. Sinovya sıvısı aynı zamanda kıkırdak hücrelerini besler.

Düş

2007-09-27T13:18:00.000+03:00

İnsanlar hemen hemen her gece düş görürler. Düş görülürken vücut ve bellek canlı ve uyanığa yakın bir düzeydedir.

Çoğu insanlar rüyalarının çok az bir kısmını hatırlarken, kimi insanlar hiçbir şey hatırlamazlar. Düş gören bilinçaltı, gündüz bilincin egemenliğine girdiğinden rüyalar çok çabuk unutulur.Bilim adamları uykunun çok karmaşık bir düzeni olduğunu saptamışlardır. Bir insan normalde 8 saat uyur. Bu zamanın 1 ve ya 2 saati düş görmekle geçer. İlk uyku hafiftir, sonra derinleşir. Kaslar gevşer, nefes alışı ve kalp atışı yavaşlar, vücut ateşi düşer ve beynin elektriksel etkinliği de azalır.

Duyarga

2007-09-27T13:10:00.000+03:00

Duyarga hayvanlarda bulunan, uzun, ince bir dokunma organıdır.

Hayvan çevresinde olup bitenleri duyargaları aracılığı ile anlar. Böcek duyargaları, beyne giden bir sinire bağlı tüycüklerle kaplanmıştır. Tüylerden her biri ısının yol açtığı hava dalgasını, yakında bulunan bir canlının hareketini ve seslerini duyabilirler. Ör: Elin bir hareketi sineğin kaçmasına sebep olur. Bu da elin hareketiyle itilen havanın sineğin duyargalarına çarpmasından meydana gelir.

Duman

2007-09-27T13:07:00.000+03:00

Bir yakıt tümüyle yanmazsa duman oluşur. Kömürün ana maddesi karbondur, ayrıca bir miktarda hidrojen içerir. Bir kömür parçası açık havada yakılırsa karbonun büyük bir kısmı yanar, daha doğrusu havadaki oksijenle birleşerek su buharı oluşturur. Karbonun bazı ufak tanecikleri yanmaz. Bu tanecikler havaya karışıp dumanı oluştururlar

Doppler Olayı

2007-09-27T13:05:00.000+03:00

Hareket halinde olan bir ses kaynağının frekansı değişir. Fizikte buna doppler olayı denir.

Yoldan geçen bir polis arabasının ve ya ambulansın siren sesi bize aracın yaklaşıp, uzaklaştığını belli eden 2 önemli öge vardır. Birincisi, sesin yüksekliğidir. Ses yakından geliyorsa yüksek olur. Diğer öge ise,sesin perdesidir. Taşıt bize doğru geliyorsa sesi daha tizdir, uzaklaşıyorsa sesin tizi azalır.

Doğum

2007-09-27T12:54:00.000+03:00

İnsan ve ya hayvan yavrusunun dünyaya geliş olayına doğum denir.

Genellikle hayvanların bir çoğu yumurtadan çıkar. Örneğin bir civciv doğarken hala bir yumurta şeklindedir ve etrafında koruyucu bir kabuk vardır. Bu kabuğun içinde civcivi besleyecek besin maddeleri bulunmaktadır. 21 günlük bir süre sonunda civciv kabukta bir delik açarak dışarı çıkmış olur. Memeli olarak adlandırılan canlılarda ise doğum daha farklı olmaktadır. Memeliler yavrularını kendi vücutları içinde korur ve beslerler. Embriyo gözle görülemeyecek kadar küçük bir yumurtadan gelişir. Bu yumurta babanın spermi tarafından annenin içinde döllenir ve sonra annenin vücudunda dölyatağı adı verilen özel bir organda büyümeye başlar. Dölyatağının çeperleri içinde kan damarlarından oluşan sünger gibi bir madde oluşur ki buna plasenta adı verilir, embriyo bu şekilde oksijen alma ve beslenme olanağı bulur ve göbek kordonu ile beslenir. Gelişim tamamlandıktan sonra doğum gerçeklşir.

Dişli

2007-09-27T12:49:00.000+03:00

Bir dişli, diğer bir adıyla çark çevresi boyunca dişler açılmış bir tekerlektir.

Dişler bir başka dişlinin dişleri arasına girerek onları döndürür. Dişli, her türlü makinede kullanılan bir parçadır. Masa ve kol saatlerinde, yeldeğirmenlerinde, bisikletlerde pek çok dişli vardır. Trenlerde, otomobillerde, uçaklarda yakıtın yanmasıyla ortaya çıkan enerjinin tekerlekleri ya da pervaneleri çevirmesi dişlilerle sağlanır. Güç bir su türbininden, bir elektrik motorundan, yada elle çalışan bir döndürme kolundan sağlanır. Bu güç bir dişliyi döndürür, bu da diğer dişliyi döndürür ve böylece hareket aktarılmış olur.

Dokuma

2007-09-27T12:46:00.000+03:00

Tezgahta ipliği çözgü ve atkı halinde kullanarak kumaş yapma işlemine dokuma denir.

Günümüzdeki dokuma tezgahlarında her çözgü ipliği ikiye ayrılır ve bir mekiğe sarılan atkı iplikler bu iki parça ipliğin arasından geçirilir. Çözgü iplikleri daha sonra bir araya getirilir ve atkı iplikleri aralarında kalırlar. Bundan sonra çözgü iplikleri tekrar ikiye ayrılır. Ancak bu sefer ters yönde ayrılırlar. Mekik yine aralarından geçirilir ve böylece sürüp gider.

Dişler

2007-09-27T12:33:00.000+03:00

Yediğimiz besinleri yutmadan önce parçalamak, kesmek ve çiğnemek zorundayız. Bu nedenle çene yapımızda diş adı verilen sert oluşumlar yer almaktadır. İlk dişler doğumdan hemen sonra yaklaşık 6 aydan sonra çıkmaya başlar. Buna süt dişleri adı verilir ve 20 tanedir. 6 yaşından sonra süt dişleri düşmeye başlar ve zamanla yerine kalıcı dişler gelir. Bu dişlerde 32 tanedir. Son kalan 4 dişte kişi yetişkin hale geldikten sonra çıkarlar.

Diş etinin dışında görünmekte olan bölüm, aslında dişin sadece bir kısmıdır. Bu kısma taç adı verilir. Taç kısmından sonra diş, diş eti içinde çene kemiğine gömülüdür. Bu kısma da kök denir. Bir diş birkaç değişik maddeden oluşur. Sağlam bir dişin taç kısmının tümü, mine adı verilen bir tabaka ile kaplıdır. Mine vücuttaki en sert maddedir ve kalsiyum fosfat içerir. Minede sinir bulunmadığından duyarsızdır. Mine tabakasının altında diş kemiği denilen bir başka kat bulunur. Bu kat dişin ana gövdesini oluşturur. Çok sert olmakla beraber, mine tabakasından daha yumuşak-tır. Diş kemiği son derece duyarlı bir dokudur ve bütün dişler boyunca uzanır. Kök içinde seman denilen bir madde vardır. Seman dişin kök kısmında bulunan ince bir örtüdür. Kemiğe benzer. Seman tabaksını dayanıklı bir zar çevreler. Bu zar diş köklerinin çene kemiğine tutunmasını sağlar. Dişin en iç kısmında diş özü denilen yumuşak bir madde bulunur. Diş özü boşluğunda diş sinirleri, lenfleri ve kan damarları vardır. Diş özünün asıl amacı dişin beslenmesini sağlamaktır.

Dinamo

2007-09-27T12:30:00.000+03:00

Hareket enerjisini elektriğe çeviren jeneratörlere verilen addır.

Dinamoda manyetik alanda tel sarılı bir bobin vardır. Bu bobin döner ve döndükçe elektrik ortaya çıkar. Dinamoda elektrik üreten bir çok bobin vardır. Bobin ne kadar çok dönerse ve manyetik alan ne kadar kuvvetliyse o kadar fazla elektrik üretir.

Bobinin yarım devrinde elektrik akımı bir yönde, öbür devrinde ise karşı yönde çıkar. Buna alternatif akım adı verilir. Yerleşim yerlerinin aydınlatılması ve başka gereksinmeleri bu şekilde sağlanır. Bundan başka birde doğru akım vardır. Bu da komütatör adı verilen özel bir bağlantı ile jeneratör akımı alacak devreye bağlanır. Devrenin ucu otomatik olarak, önce bobinin bir tarafına sonra diğer tarafına bağlanır. Böylece akımın sürekli bir yönde gitmesi sağlanmış olur. Yani komütatör, dalgalı akımı doğru akıma çevirmiş olur.

Denizaltı

2007-09-27T12:24:00.000+03:00

Hem deniz üzerinde, hem de denizin altında gidebilen bir araçtır.

Denizaltılar denizlerin ve okyanusların derinliklerindeki canlı türlerinin incelenmesinde, denizaltı kablolarının, yakıt ve gaz borularının döşenmesinde ve askeri amaçla kullanılmaktadır. Denizaltılarının suya indirilmesi için safra tankları deniz suyu ile doldurulur. Boş iken bu tanklarda hava vardır; doldurulan deniz suyu havadan daha ağır olduğu için denizaltı suyun altına doğru inmeye başlar. İstenilen derinliğe inince, su tanklarındaki suyun bir kısmı basınçlı hava ya da elektrikli pompalarla dışarı atılır. Atılan suyun miktarı kaldırma kuvveti sıfır olacak şekilde ayarla-nır. Bu durumda denizaltı ne batar ne de suyun üzerine çıkar. Denizaltının ağırlığında değişme olduğu zaman dengeyi korumak için dengeleme tankları denilen küçük depolar kullanılır. Yakıt ve ya kullanılan diğer maddelerin miktarında azalma olursa ağırlık azaldığından bu kez küçük depolara su doldurulur. Deniz yüzeyine tekrar çıkmak için, safra tanklarına basınçlı hava gönderilerek su boşaltılır.

Denizaltının yönünü belirlemek için hidroplan adı verilen dümen kanatları kullanılır. Bu kanatlar sayesinde denizaltının yönü öne, arkaya, yukarı ve aşağıya doğru çevrilebilir.

Denizaltıların önemli bir parçası da periskoptur. Bununla suyun altında giderken, su yüzü gözlenir. Periskop, yükseltilip, alçaltılabilen uzun bir boru olup, ucu su yüzüne çıkarılınca bir cisimden yansıyarak gelen ışınlar, mercek ve aynalarla aşağıya gönderilir ve kaptanın gözüne ulaşır. Periskop döndürülerek bütün suyun yüzü gözlemlenebilir.